Dega më e madhe e islamit, pasuesit e së cilës njihen si myslimanë sunitë. Emri lidhet me sunetin, traditën dhe shembullin e Profetit Muhamed. Sunitët dhe shiitët ndajnë besimin në një Zot të vetëm, në Kuranin si shpallje hyjnore dhe në autoritetin e mësimit profetik. Të dyja traditat i referohen haditheve, transmetimeve mbi thëniet dhe veprimet e Profetit, por ndryshojnë në përmbledhjet që pranojnë, në vlerësimin e transmetuesve dhe në rolin që u japin autoriteteve pasprofetike.

Dallimet e hershme lidhen veçanërisht me çështjen e pasardhjes në udhëheqjen e bashkësisë myslimane, umetit. Tradita sunite njeh ligjshmërinë e katër kalifëve të parë. Në formulimet e hershme të saj, udhëheqësi duhej t'i përkiste fisit Kurejsh të Muhamedit dhe të njihej përmes pëlqimit të bashkësisë ose të përfaqësuesve të saj të kualifikuar për këshillim dhe zgjedhje. Në praktikën e mëvonshme, shumë juristë sunitë pranuan edhe sundimtarë që kishin ardhur në pushtet përmes trashëgimisë ose forcës, duke i dhënë rëndësi ruajtjes së rendit dhe shmangies së luftës civile. Kjo nuk do të thotë se çdo sundimtar ose çdo mënyrë sundimi u konsiderua pa kushte e drejtë, por se u zhvillua një dallim ndërmjet idealit të qeverisjes dhe njohjes së autoritetit faktik. Debatet mbi pushtetin ndikuan edhe në formësimin e teologjisë.

Besimet themelore mbështeten te Kurani dhe suneti dhe lidhen me Zotin, misionin profetik të Muhamedit dhe jetën e bashkësisë së besimtarëve. Deri në mesjetën e vonë, përfshirë shekullin e trembëdhjetë, ishin konsoliduar tradita të qëndrueshme të besimit, teologjisë dhe jurisprudencës sunite. Megjithatë, uniteti në themelet e besimit bashkëjetonte me larmi të madhe interpretimesh. Monoteizmi është qendror dhe pohimi kuranor për njësinë e Zotit është themelor, por pasazhet mbi marrëdhënien e Tij me njeriun kanë qenë objekt interpretimesh të ndryshme. Një bosht i debatit ka qenë theksimi i transcendencës së Zotit, domethënë tejkalimit të botës së krijuar, ose i imanencës, në kuptimin e pranisë dhe afërsisë hyjnore. Në mënyra të ndryshme janë trajtuar edhe cilësitë hyjnore, vullneti njerëzor dhe njohja shpirtërore.

Një drejtim i rëndësishëm ishte sufizmi, që theksonte pastrimin shpirtëror, dashurinë për Zotin dhe kërkimin e afërsisë me Të. Ky drejtim nuk është domosdoshmërisht kundërvënie ndaj jurisprudencës: shumë sunitë i kanë bashkuar praktikën mistike dhe ndjekjen e një shkolle juridike. Për çështje që nuk trajtohen shprehimisht në Kuran ose që kërkojnë interpretim, dijetarët iu drejtuan sunetit të transmetuar në hadithe dhe metodave të arsyetimit juridik. Në këtë mënyrë, tradita profetike u bë, krahas Kuranit, burim themelor i së drejtës islame.

Brenda sunizmit u zhvilluan disa shkolla juridike, prej të cilave katër mbijetuan si traditat kryesore të pranuara gjerësisht: hanefite, malikite, shafiite dhe hanbelite. Ato interpretojnë sheriatin përmes metodave të jurisprudencës, fikhut. Dallimet ndërmjet tyre lidhen me peshën dhe mënyrën e përdorimit të burimeve, të analogjisë, të praktikës së trashëguar dhe të mjeteve të tjera të arsyetimit.

Shkolla hanefite i jep hapësirë arsyetimit juridik dhe analogjisë brenda autoritetit të burimeve fetare. Ajo pranon, në kushte të caktuara, rëndësinë e zakonit dhe zgjidhje që marrin parasysh nevojat shoqërore. Kjo e ndihmoi të përshtatej me administrimin e shteteve të mëdha; u mbështet institucionalisht, ndër të tjera, nga sundimtarët osmanë dhe mogulë. Shkolla malikite, e përhapur gjerësisht në Afrikën Veriore dhe Perëndimore, i kushton rëndësi të veçantë praktikës së bashkësisë së hershme të Medinës. Ajo përdor gjithashtu analogjinë dhe shqyrtimin e interesit publik; nuk mund të përshkruhet thjesht si refuzim i arsyetimit racional.

Shkolla shafiite lidhet veçanërisht me sistemimin e metodologjisë së jurisprudencës, usul el-fikhut. Ajo përcakton mënyrën e përdorimit të burimeve dhe të ixhtihadit, arsyetimit të pavarur të dijetarit të kualifikuar, si dhe njeh analogjinë brenda kësaj metodologjie. Është përhapur në pjesë të Afrikës, në bregdetin e Gadishullit Arabik, në jug të Indisë dhe në Indonezi. Shkolla hanbelite thekson mbështetjen e ngushtë në Kuran dhe hadithe dhe është më e rezervuar ndaj disa formave të arsyetimit spekulativ. Megjithatë, ajo nuk e përjashton në mënyrë absolute ixhtihadin ose analogjinë. Ka pasur ndikim të veçantë në Arabinë Saudite.

Sunizmi përfshin, kështu, një bërthamë të përbashkët besimi dhe një larmi institucionesh e përgjigjesh juridike, teologjike e shpirtërore. Kjo larmi dëshmon jo vetëm ndarje të brendshme, por edhe tradita të debatit dhe të pranimit të dallimeve brenda kufijve të besimit të përbashkët. Qëndrimet politike të myslimanëve sunitë nuk mund të nxirren automatikisht nga përkatësia në një shkollë të vetme juridike.