Varësi nga rruga e ndjekur
Varësi nga rruga e ndjekur
Veti e një procesi vendimmarrës sipas së cilës e njëjta gjendje fillestare mund të japë rezultate të ndryshme në varësi të rendit ose rrugës së hapave të ndjekur. Në teorinë e lojërave dhe në teorinë e zgjedhjes shoqërore, pavarësia nga rruga shpesh trajtohet si kërkesë e dëshirueshme për një procedurë zgjedhjeje: rezultati nuk duhet të ndryshojë vetëm sepse krahasimet janë organizuar ndryshe.
Një shembull jepet me katër patinatorë, A, B, C dhe D, të vlerësuar nga shtatë gjyqtarë. Tre gjyqtarë i renditin, nga më i miri te më i dobëti, A–B–C–D; dy i renditin B–C–D–A; dhe dy të tjerë C–D–A–B. Të shtatë gjyqtarët bien dakord se C është më i mirë se D.
Në një variant të numërimit Borda renditen të katër kandidatët dhe jepen përkatësisht 3, 2, 1 dhe 0 pikë sipas vendit. A merr 11 pikë, B merr 12, C merr 13 dhe D merr 6. Fiton C, pas tij renditet B dhe më pas A.
Në një variant tjetër, fillimisht hiqet kandidati që humbet unanimisht ndaj një kandidati tjetër dhe pastaj renditen kandidatët e mbetur. Hiqet D, sepse të gjithë e vendosin pas C-së. Tani vendet marrin 2, 1 dhe 0 pikë. A përfundon me 8 pikë, B me 7 dhe C me 6. Renditja e tre kandidatëve është përmbysur plotësisht: fiton A dhe C del i fundit.
Shembulli tregon se kjo mënyrë e përdorimit të numërimit Borda varet nga rruga: përjashtimi paraprak i një kandidati ndryshon rezultatin ndërmjet të tjerëve. Problemi ka afri me kushtin e pavarësisë nga alternativat e parëndësishme, por të dy konceptet nuk janë të njëjta.