Sundim i shumicës

Sundimi i shumicës është parimi sipas të cilit vendimet ose qeverisja duhet të mbështeten në vullnetin e shumicës së atyre që kanë të drejtë të marrin pjesë. Në debate të caktuara politike, shprehja është përdorur edhe si emërtim i së drejtës së përgjithshme të votës, sidomos kundër sistemeve ku një pakicë racore kontrollon pushtetin dhe shumica përjashtohet.

Një shembull është parulla «Asnjë pavarësi përpara sundimit të shumicës», e njohur me shkurtimin NIBMAR, në politikën britanike ndaj Rodezisë, Zimbabvesë së mëvonshme. Regjimi i pakicës së bardhë shpalli njëanshmërisht pavarësinë më 1965. Parimi NIBMAR u bë qëndrim i shprehur britanik gjatë krizës që pasoi, veçanërisht më 1966. Në këtë përdorim ishte më e lehtë të dallohej përjashtimi i shumicës nga pushteti sesa të zgjidheshin të gjitha problemet e përcaktimit të vullnetit të saj.

Në kuptimin numerik, shumicë do të thotë më shumë se gjysma e bazës përkatëse të llogaritjes. Kur ka më shumë se dy kandidatë ose alternativa, mund të ndodhë që asnjëri të mos mbështetet nga më shumë se gjysma e votuesve. Kandidati me numrin më të madh të votave ka epërsi relative, por jo domosdoshmërisht shumicë absolute. Atëherë nevojiten rregulla të tjera për krahasimin dhe përzgjedhjen e alternativave.

Kjo çështje është qendrore në teorinë e zgjedhjes shoqërore. Metoda e Borda-s u jep pikë alternativave sipas renditjes së tyre nga votuesit; qasja e Condorcet-së i krahason ato dy e nga dy. Në këto krahasime mund të shfaqen cikle, ku shumica parapëlqen A ndaj B-së, B ndaj C-së dhe C ndaj A-së. Teoremat e pamundësisë tregojnë kufizimet e bashkimit të disa kërkesave të dëshirueshme në një rregull të vetëm vendimmarrjeje. Kështu, parimi i shumicës ka kuptim të qartë në disa raste të thjeshta, por nuk përcakton vetë një zgjidhje të vetme dhe të padiskutueshme për çdo zgjedhje politike.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare