Suárez, Francisco
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Francisco Suárez (1548–1617) ishte teolog dhe filozof jezuit spanjoll, i cilësuar nga disa studiues si një nga përfaqësuesit e fundit të mëdhenj të skolastikës. Për teorinë politike ka rëndësi sidomos kontributi i tij në filozofinë e së drejtës dhe në zhvillimin e mendimit mbi të drejtën ndërkombëtare.
Nocioni i lashtë i ius gentium, i së drejtës së popujve, u referohej normave të njohura ose të zbatuara gjerësisht midis popujve. Marrëdhënia e tij me të drejtën natyrore dhe me normat morale ishte objekt interpretimesh të ndryshme; këto nocione nuk duhen trajtuar si sinonime të thjeshta. Zgjerimi i kontakteve të Europës me pjesë të tjera të botës përmes udhëtimeve të Kristofor Kolombit, Vasco da Gamës dhe eksploruesve të tjerë i dha peshë të re problemit të rregullave që qeverisin marrëdhëniet midis bashkësive politike.
Suárez-i e parashtroi teorinë e tij në Tractatus de legibus ac Deo legislatore, Traktat mbi ligjet dhe Zotin ligjvënës, botuar më 1612. Duke punuar kryesisht brenda traditës së Thomas Aquinas-it, ai shtjelloi dallimet midis ligjit dhe së drejtës, të drejtës natyrore dhe ius gentium, si edhe marrëdhëniet midis ligjit pozitiv e atij natyror, ligjit penal e ndërgjegjes. Ius gentium e trajtoi si një formë të së drejtës zakonore, të pashkruar, të formuar nga praktika e popujve, dhe jo thjesht si të njëjtën gjë me të drejtën natyrore.
Në trajtimin e marrëdhënieve ndërkombëtare ai formuloi kushte për luftën e drejtë, të cilat kanë ruajtur rëndësi në debatet pasuese. Vëmendja ndaj rrethanave të kohës dhe vendit ishte pjesë e mënyrës si shqyrtonte zbatimin e normave natyrore: parimet nuk zbatohen duke shpërfillur gjendjen konkrete në të cilën veprojnë njerëzit dhe bashkësitë politike.