Sokrati, rreth 469–399 para erës sonë, ishte filozof grek, jeta dhe vdekja e të cilit kanë rëndësi të veçantë për marrëdhënien ndërmjet arsyetimit filozofik, ndërgjegjes dhe autoritetit politik. Në vitin 399 p.e.s. u dënua me vdekje nga një gjykatë e demokracisë athinase, me akuzën se nuk nderonte perënditë e qytetit, sillte hyjni të reja dhe prishte të rinjtë. Procesi është interpretuar gjerësisht edhe si politik; në çdo rast, feja ishte çështje e rendit publik athinas dhe nuk ndahej nga shteti sipas kuptimit modern.

Sokrati mësonte se politika është një art që kërkon njohjen e së mirës. Sipas kësaj pikëpamjeje, shumë njerëz, përfshirë politikanë të njohur të kohës, nuk e zotërojnë këtë dije dhe për këtë arsye nuk kanë themelin e nevojshëm për artin politik. Kjo binte ndesh me idealin demokratik athinas sipas të cilit zëri i çdo qytetari mashkull duhej të kishte peshë të barabartë në çështjet e politikës së përgjithshme.

Dyshimet ndaj tij ushqeheshin edhe nga lidhjet me rrethet oligarkike, të cilat kishin sunduar përkohësisht Athinën më 411 dhe më 404–403 p.e.s. dhe vazhdonin të perceptoheshin si kërcënim. Ndër pjesëtarët e tyre kishte disa ish-bashkëpunëtorë ose ndjekës të tij. Këto lidhje nuk provojnë se ai miratonte çdo veprim të oligarkëve, por ndihmojnë të kuptohet konteksti i armiqësisë politike. Vdekja e tij ngre pyetjen se kur një rend politik e konsideron mendimin kritik të intelektualëve si kërcënim për ekzistencën e vet.

Megjithatë, në paraqitjen që na vjen sidomos nga dialogët e Platonit, Sokrati e pranonte detyrimin e qytetarit për t'iu bindur shtetit në çështjet që nuk kundërshtonin ndërgjegjen e tij. Ai refuzoi ofertat për t'u arratisur nga burgu. Një arsye ishte se marrëdhënia me shtetin i ngjan marrëdhënies së pabarabartë ndërmjet fëmijës dhe prindit: qytetari i detyrohet mirënjohje bashkësisë që e ka rritur dhe formuar. Arsyeja e dytë ishte se, duke zgjedhur lirisht të qëndronte në Athinë dhe të përfitonte mbrojtjen e saj, ai kishte pranuar në mënyrë të nënkuptuar një marrëveshje për respektimin e ligjeve, një argument i afërt me teoritë e mëvonshme të pëlqimit politik, përfshirë atë të John Locke-ut. Arsyeja e tretë ishte se shkelja e ligjit për t'iu shmangur një vendimi, edhe kur ai zbatohet padrejtësisht, mund të minojë autoritetin e ligjit si të tillë. Tensioni ndërmjet bindjes juridike dhe ndërgjegjes mbetet një nga çështjet kryesore të trashëgimisë së tij politike.