Sofistët

Sofistët ishin mësues dhe filozofë profesionistë, shpesh udhëtues, që u shquan në Greqinë e lashtë rreth viteve 450–400 para erës sonë. Ata ofronin mësim kundrejt pagesës dhe nuk përbënin një shkollë të vetme me një doktrinë të përbashkët. Interesat dhe qëndrimet e tyre filozofike ndryshonin ndjeshëm. Vlerësimi i punës së tyre vështirësohet nga fakti se një burim kryesor për ta është Platoni, i cili në përgjithësi i paraqet në mënyrë kritike dhe shpesh polemike.

Nxënësit kryesorë ishin të rinj të pasur që dëshironin të ushtronin ndikim politik. Për këtë arsye, shumica e sofistëve i kushtonin rëndësi aftësisë për të argumentuar dhe për të bindur një auditor. Këto aftësi kishin vlerë të veçantë në Athinën demokratike, ku vendimmarrja në kuvende dhe gjykata varej nga fjala publike. Athina u bë kështu një qendër e rëndësishme e veprimtarisë së tyre, pa qenë vendi i një organizate të vetme sofiste.

Studimet e tyre përfshinin metafizikën, teorinë e njohjes dhe gjuhën, por një temë qendrore ishte marrëdhënia ndërmjet individit dhe shoqërisë. Brenda saj, dallimi ndërmjet natyrës dhe konvencionit ngrihej si pyetje për prejardhjen dhe autoritetin e ligjeve, zakoneve dhe normave morale. A shprehin ato kërkesa që burojnë nga natyra njerëzore, apo rregulla që njerëzit i kanë krijuar dhe mund t'i ndryshojnë?

Protagora argumentonte se virtytet shoqërore nuk janë vetë të lindura, por njerëzit kanë aftësi të lindura për t'i përvetësuar. Zhvillimi i tyre është i nevojshëm për të jetuar mirë si individë dhe për të vazhduar jetën si bashkësi njerëzore. Në një drejtim tjetër, Antifoni theksonte se njerëzit kërkojnë natyrshëm përfitimin e vet. Shumë ligje të krijuara nga njerëzit, sipas këtij arsyetimi, e pengojnë atë përfitim dhe mund të shmangen kur shkelësi nuk rrezikon të zbulohet.

Disa qëndrime të lidhura me sofistikën e zhvilluan më tej kundërvënien ndërmjet natyrës dhe ligjit, duke paraqitur epërsinë e të fortit mbi të dobëtin si drejtësi natyrore. Të tjera e shpjegonin rendin përmes një lloj kontrate shoqërore: njerëzit heqin dorë nga përfitimi që do të kishin duke kryer padrejtësi pa u ndëshkuar, në mënyrë që të shmangin të keqen e pësimit të padrejtësisë nga të tjerët. Këto janë përgjigje të ndryshme për problemin e bashkëjetesës dhe nuk duhet t'u atribuohen të gjitha, si një doktrinë e njëtrajtshme, të gjithë sofistëve.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare