Sociologji politike

Degë e studimit shoqëror që shqyrton pushtetin dhe sundimin në marrëdhëniet shoqërore. Në kuptimin e gjerë, objekti i saj mund të përfshijë jo vetëm shtetin dhe partitë, por edhe familjen, mjetet e komunikimit masiv, universitetet, sindikatat dhe organizata të tjera, për aq sa brenda tyre ushtrohet, kundërshtohet ose shpërndahet pushteti.

Shkenca politike dhe sociologjia filluan të formohen si disiplina të veçanta në shekullin XIX. Në ndarjen e fushave ndikoi edhe ekonomia marginaliste, e cila ndihmoi në dallimin analitik të asaj që quhej politike, shoqërore dhe ekonomike. Shkenca politike u përqendrua kryesisht te organizimi i qeverisjes, mekanizmat e administratës publike dhe teoritë e qeverisjes. Sociologjia e përkufizoi më gjerë objektin e saj. Max Weber-i i dha një bazë teorike duke e lidhur kuptimin interpretues të veprimit shoqëror me shpjegimin shkakor të rrjedhës dhe pasojave të tij. Studimi i ndikimit të ndërsjellë ndërmjet strukturës shoqërore dhe veprimit lejonte shqyrtimin e formave shumë të ndryshme të ndërveprimit, nga gjuha dhe seksualiteti te feja dhe industria.

Brenda kësaj fushe të gjerë u zhvilluan tri përqasje kryesore që i dhanë sociologjisë politike një objekt më të përcaktuar. E para mbështetet te dallimi i Weber-it ndërmjet organizimit politik dhe veprimit të orientuar politikisht. Për të, një organizatë është politike për aq sa ekzistenca dhe rendi i saj sigurohen vazhdimisht, brenda një territori, nga kërcënimi me forcë fizike ose përdorimi i saj prej personelit administrativ. Mund të dallohet, pra, studimi i atyre që ushtrojnë drejtpërdrejt forcën e ligjshme nga studimi i grupeve që përpiqen të ndikojnë në veprimtarinë e organizatës politike. Veprimin e këtyre të fundit Weber-i e quante të orientuar politikisht.

Në traditën weberiane, sociologët politikë kanë shqyrtuar sjelljen zgjedhore të bashkësive, ideologjitë e lëvizjeve politike dhe të grupeve të interesit, faktorët shoqërorë e psikologjikë që lidhen me sjelljen dhe organizimin politik, si edhe marrëdhënien ndërmjet fuqisë ekonomike dhe vendimmarrjes politike. Kjo qasje kërkon të shpjegojë bazat shoqërore të ndikimit politik, duke e dalluar atë nga ushtrimi i drejtpërdrejtë i autoritetit shtetëror.

Një përqasje e dytë mori formë në fund të viteve 1960, nën ndikimin e Seymour Lipset-it dhe Stein Rokkan-it. Ajo e zgjeroi fushën drejt studimit krahasues dhe historik të sistemeve politike dhe të formimit të kombeve. Duke analizuar rolin e institucioneve politike në zhvillimin shoqëror dhe në revolucion, kjo traditë ndihmoi krahasimin e sistemeve të mirëqenies, studimin e lidhjeve ndërmjet demokracisë dhe industrializimit, si edhe kuptimin e rolit të shtetit në krijimin e identitetit kombëtar.

Përqendrimi i tretë lidhet me teoritë e shtetit. Këtu sociologjia politike është ushqyer veçanërisht nga rrymat e marksizmit perëndimor dhe të teorisë politike bashkëkohore. Duke u nisur nga kritika marksiste e përqasjeve pluraliste ndaj shtetit, studiuesit kanë shqyrtuar marrëdhëniet ndërmjet shtetit dhe shoqërisë dhe kanë zhvilluar kërkime empirike të hollësishme mbi ushtrimin e pushtetit brenda shteteve dhe ndërmjet tyre.

Përpjekja për të mbajtur një kufi të prerë ndërmjet shkencës politike dhe sociologjisë vështirësohet nga rëndësia e vazhdueshme e ndarjeve klasore, gjinore dhe etnike për proceset e qeverisjes. Edhe përpjekjet për të kuptuar sistemin global kërkojnë ndërthurjen e institucioneve politike me marrëdhëniet shoqërore që i formojnë. Për këtë arsye, sociologjia politike ofron një fushë të rëndësishme bashkëpunimi ndërmjet dy disiplinave.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare