Filozof skocez dhe një nga themeluesit e ekonomisë klasike, i lindur më 1723 dhe i vdekur më 1790. Lindi në Kirkcaldy të krahinës Fife, kaloi pjesën më të madhe të jetës në Skoci dhe shërbeu si lidhje ndërmjet Iluminizmit skocez dhe atij francez. Pas studimeve të hershme në Glasgow, ku me gjasë u formua pranë figurave kryesore të Iluminizmit të hershëm skocez, shkoi në Oxford. Përvoja atje e bëri të mendonte se shumica e profesorëve prej vitesh kishin hequr dorë edhe nga pretendimi se jepnin mësim. Më pas pati pak lidhje intelektuale ose shoqërore me njerëzit dhe institucionet angleze. Në lidhjet e tij më të afërta me Francën sesa me Anglinë i ngjante mikut të vet të ngushtë David Hume.

Nga viti 1752 deri më 1764 ishte profesor i filozofisë morale në Universitetin e Glasgow-t. Nga ligjëratat e tij lindi «Teoria e ndjenjave morale» më 1759. Më 1764 pranoi të bëhej mësues privat i një aristokrati të ri, la katedrën dhe udhëtoi në Francë, ku u njoh me fiziokratët. U kthye pastaj në Skoci dhe punoi për dhjetë vjet mbi «Pasurinë e kombeve», botuar më 1776. Po atë vit, rrëfimi i tij për qëndrimin stoik dhe ateizmin e Hume-it në prag të vdekjes shkaktoi, sipas Smith-it, shumë më tepër sulme kundër tij sesa kritika që i kishte bërë sistemit tregtar britanik. Më 1778 u bë komisioner i doganave në Skoci. Kjo detyrë i dha mundësi të njihte drejtpërdrejt shtrembërimet e tregtisë dhe kërkimin e përfitimeve të privilegjuara që shoqërojnë politikën e tarifave. Nuk duket se përjetoi ndonjë shqetësim për faktin se kryente me përkushtim një punë, llojin e së cilës teoria e tij ekonomike dhe politike e kishte kritikuar ashpër. Funksioni i fundit publik ishte ai i rektorit të Universitetit të Glasgow-t, më 1787.

Uniteti i mendimit të Smith-it bëhet më i qartë kur dy veprat lexohen së bashku. Te «Teoria e ndjenjave morale», ndjenja së cilës i jep besimin më të madh është simpatia: aftësia për të kuptuar dhe për të bashkëndarë ndjenjat e të tjerëve. Ajo paraqitet si bazë faktike dhe normative e bashkëpunimit. Ideja e të parit të vetes ashtu si na shohin të tjerët gjendet te Smith-i dhe shfaqet më pas edhe te poema «Për një morr» e Robert Burns-it, i cili me gjasë e njihte veprën e tij. Megjithatë, Smith-i nuk mendon se dashamirësia është aq e bollshme sa të mbajë vetë në lëvizje tërë shoqërinë. Në këtë vepër ai përdor figurën e dorës së padukshme për të shpjeguar si përdorimi i tepricës së pasurisë nga të pasurit mund t’u sjellë pa qëllim përfitime edhe të varfërve.

Te «Pasuria e kombeve», theksi zhvendoset më shumë nga simpatia tek interesi vetjak. Ne presim ushqimin nga kasapi, prodhuesi i birrës dhe bukëpjekësi për shkak të interesit që ata kanë të shesin produktet e tyre. Duke ndjekur përfitimin vetjak, individi mund të ndihmojë, përmes një dore të padukshme, një synim shoqëror që nuk e kishte ndërmend. Megjithatë, fjala simpati te Smith-i ka kuptim më të gjerë se përdorimi i saj i ngushtë në anglishten e sotme; në këtë kuptim të gjerë, këto marrëdhënie nuk shkëputen nga aftësia për të kuptuar pozicionin e tjetrit. Të dyja veprat ndërthurin përshkrimin e sjelljes njerëzore me argumentimin për mënyrën se si duhet organizuar shoqëria.

«Pasuria e kombeve» hapet me analizën e ndarjes së punës, të cilën Smith-i e konsideron themel të begatisë. Në shembullin e famshëm të prodhimit të gjilpërave me kokë, një punëtor që do t’i kryente vetë të gjitha veprimet mund të prodhonte, në rastin më të mirë, rreth njëzet copë në ditë. Ndërsa një punishte edhe jo fort e përparuar, me dhjetë punëtorë që kryejnë secili një veprim të veçantë, mund të arrinte në 48 000 copë në ditë. Sipas argumentit të Smith-it, kur punëtorët punësohen nga zotëruesit e kapitalit dhe prodhimi organizohet mbi ndarjen e punës, pasuria rritet aq shumë sa përfitimet shtrihen në të gjithë shoqërinë kapitaliste, duke tejkaluar mundësitë materiale të shoqërive tradicionale. Prej këtej ai nxjerr argumentin e përgjithshëm në mbështetje të kapitalizmit, lirisë së veprimtarisë ekonomike dhe tregtisë së lirë.

Shkolla të ndryshme politike kanë gjetur te Smith-i mbështetje për qëndrimet e tyre. Marx-i e shihte si zhvillues të teorisë së vlerës së punës, gabimet e së cilës mendonte se i takonte vetë t’i korrigjonte. Marx-i pranonte përshkrimin e ndarjes së punës, por e kritikonte Smith-in se nuk kuptonte tjetërsimin që ajo sillte. Mbrojtësit e mosndërhyrjes shtetërore e kanë konsideruar pararendësin e tyre, por edhe kundërshtarët e tyre kanë gjetur argumente në veprën e tij. Smith-i mendonte se mbrojtja, veprat publike dhe arsimi nuk duhej t’i liheshin tregut. Për këtë arsye, mbrojtësit e ndërhyrjes shtetërore dhe, në raste të caktuara, të mbrojtjes tregtare kanë mundur t’u referohen qëndrimeve të tij.

Të dyja veprat përmbajnë vërejtje ironike për interesat dhe motivet njerëzore. Te «Teoria e ndjenjave morale», ai vë në lojë etjen për pozitë e përparësi shoqërore, duke e paraqitur si synim të një pjese të madhe të përpjekjeve njerëzore. Te «Pasuria e kombeve», vëren se rregullat e kolegjeve dhe universiteteve shpesh hartohen për interesin dhe rehatinë e mësuesve, jo për dobinë e studentëve. Këto vëzhgime e afrojnë me atë që më vonë u quajt shkolla e zgjedhjes publike: studimi i mënyrës se si interesi vetjak ndikon edhe në sjelljen e aktorëve politikë dhe të institucioneve publike.