Sistem bashkëpunimi monetar i vendeve të Komunitetit Evropian, i ngritur më 1979 për të stabilizuar kurset e këmbimit, për të afruar politikat ekonomike dhe për të siguruar mbështetje financiare në rast vështirësish të bilancit të pagesave. Përbërësi më i njohur ishte Mekanizmi i Kursit të Këmbimit, ERM, i lidhur me Njësinë Monetare Evropiane, ECU.

Megjithëse Traktati i Romës nuk përmbante një projekt të hollësishëm bashkimi monetar, zhvillimi i tregut të përbashkët e bëri të dukshme nevojën për të kufizuar shtrembërimet e konkurrencës nga luhatjet e kursit. Këtë drejtim e shënuan Raporti Barre i vitit 1969 dhe Raporti Werner i vitit 1970, që propozonte arritjen e bashkimit monetar në faza deri më 1980. Marrëveshjet e viteve 1971–1972 çuan te sistemi i quajtur «gjarpri në tunel», i vënë në funksionim më 1972. Ai kufizonte luhatjet ndërmjet monedhave evropiane brenda kufijve më të gjerë kundrejt dollarit. Shpërbërja e rendit të Bretton Woods-it dhe largimi i disa monedhave e dobësuan këtë skemë, megjithëse bashkëpunimi i një grupi më të ngushtë vazhdoi.

Komisioni Evropian nxiti përpjekje të reja më 1977. Mbështetja e Francës dhe Gjermanisë Perëndimore çoi te fillimi i Sistemit Monetar Evropian në mars 1979. Mbretëria e Bashkuar mori pjesë në disa elemente të sistemit, por fillimisht qëndroi jashtë ERM-së; prandaj mospjesëmarrja e saj nuk duhet shtrirë mbi çdo aspekt të bashkëpunimit monetar.

ERM-ja mbështetej në kurse qendrore, të shprehura edhe kundrejt ECU-së, nga të cilat nxirreshin kurset qendrore dypalëshe. Kufijtë e zakonshëm të luhatjes ndërmjet monedhave pjesëmarrëse ishin ±2,25 për qind. Disa monedhave, fillimisht lirës italiane, u lejohej brez më i gjerë, ±6 për qind. Bankat qendrore bashkëpunonin për t’i mbrojtur kufijtë me ndërhyrje në tregun valutor dhe me mekanizma kredie. Ndryshimi i kurseve qendrore kërkonte marrëveshje të përbashkët të pjesëmarrësve.

Një tregues i veçantë i divergjencës kundrejt ECU-së jepte sinjal kur një monedhë arrinte 75 për qind të divergjencës së saj maksimale të llogaritur. Kalimi i këtij pragu krijonte pritjen që autoritetet të merrnin masa korrigjuese, të cilat mund të përfshinin ndërhyrje valutore ose ndryshime politikash. Ky mekanizëm paralajmërues nuk ishte i njëjtë me detyrimin për ndërhyrje në kufijtë dypalësh të kursit.

Sistemi përmbante gjithashtu zotimin për afrimin e politikave ekonomike dhe idenë e krijimit të një Fondi Monetar Evropian me rezerva të përbashkëta valutore. Projekti fillestar parashikonte krijimin e tij jo më vonë se dy vjet pas nisjes së sistemit, afërsisht më 1981, por ai nuk u realizua në trajtën e propozuar. Megjithatë, ERM-ja dhe bashkëpunimi i bankave qendrore siguruan një periudhë të rëndësishme koordinimi.

Rregullimet e kurseve ishin të shpeshta në fillim të viteve 1980, ndërsa nga mesi i dekadës stabiliteti u rrit. Programi i Tregut të Vetëm forcoi argumentin për integrim më të thellë monetar. Raporti Delors i vitit 1989 për Bashkimin Ekonomik dhe Monetar u pasqyrua më pas në Traktatin e Maastricht-it; Sistemi Monetar Evropian u konsiderua një nga themelet e këtij procesi. Stërlina hyri në ERM më 8 tetor 1990.

Recesioni i fillimit të viteve 1990 dhe tensionet ekonomike e monetare të lidhura me ribashkimin gjerman e destabilizuan mekanizmin. Në shtator 1992, Mbretëria e Bashkuar dhe Italia pezulluan pjesëmarrjen në ERM, ndërsa monedhat e Spanjës dhe Portugalisë u zhvlerësuan. Pas krizës së re të korrikut 1993, më 2 gusht kufijtë standardë u zgjeruan në ±15 për qind, duke i dhënë sistemit shumë më tepër hapësirë luhatjeje. Kjo e dobësoi disiplinën e mëparshme, por nuk e ndërpreu projektin e bashkimit monetar. Me hyrjen e euros më 1999, mekanizmi i vjetër u zëvendësua nga ERM II për marrëdhëniet ndërmjet euros dhe monedhave pjesëmarrëse jashtë zonës së saj.