Lëvizje kombëtare hebraike që u zhvillua në Evropë në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe synonte krijimin e një atdheu kombëtar për hebrenjtë. Emri rrjedh nga Sioni, emërtim biblik i lidhur fillimisht me kështjellën e Jerusalemit dhe me kuptime fetare që shtrihen edhe te shpëtimi ose mbretëria hyjnore. Sionizmi modern u formua në një kontekst nacionalizmi evropian, diskriminimi dhe antisemitizmi, të cilat vinin në dyshim sigurinë dhe përfshirjen e hebrenjve në shtetet ku jetonin.

Theodor Herzl-i (1860–1904) ishte një nga organizatorët kryesorë të sionizmit politik. Kongresi i parë sionist në Bazel më 1897 i dha lëvizjes një formë të organizuar ndërkombëtare. U zhvilluan përpjekje për të nxitur emigrimin dhe vendosjen e hebrenjve në Palestinë, të quajtur në traditën hebraike Toka e Izraelit. Në debatet e hershme u shqyrtuan edhe propozime për territore të tjera, por Palestina u bë objektivi kryesor për shkak të lidhjes historike dhe fetare. Chaim Weizmann-i (1874–1952), më vonë presidenti i parë i Izraelit, luajti rol të rëndësishëm në përforcimin dhe mbështetjen diplomatike të këtij synimi.

Deklarata e ministrit të Jashtëm britanik Arthur Balfour, e 2 nëntorit 1917, shpalli mbështetjen për krijimin në Palestinë të një vatre kombëtare për popullin hebraik. Ajo përmbante gjithashtu kushtin që të mos cenoheshin të drejtat civile e fetare të bashkësive johebraike të vendit si edhe të drejtat dhe statusi politik i hebrenjve në shtete të tjera. Emigrimi hebraik vazhdoi në valë me përmasa të ndryshme. Përndjekja naziste dhe Holokausti gjatë periudhës 1933–1945 e shtuan ndjeshëm urgjencën e kërkimit të një strehe të sigurt dhe mbështetjen për krijimin e një shteti hebraik. Nuk mund të përcaktohet me siguri se sa do të ishte vonuar shtetformimi në mungesë të këtyre ngjarjeve.

Krijimi i shtetit të Izraelit më 1948 përmbushi synimin kryesor shtetformues të lëvizjes. Ligji i Kthimit, i miratuar më 1950, vendosi një të drejtë të posaçme imigrimi për hebrenjtë. Pas shtetformimit, sionizmi është përdorur gjerësisht edhe për mbështetjen e vazhdimësisë së Izraelit si atdhe kombëtar hebraik. Si forma të tjera nacionalizmi, ai përfshin dallime të mëdha ideologjike: mund të jetë fetar ose laik, socialist ose kapitalist, dhe të mbështesë politika të ndryshme për shtetin e shoqërinë.

Palestina nuk ishte territor i pabanuar. Ajo kishte një popullsi arabe palestineze me jetën, pronën dhe aspiratat e veta kombëtare. Zgjerimi i vendbanimeve, lufta e viteve 1947–1949, dëbimet dhe ikja nga dhuna sollën zhvendosjen masive të palestinezëve dhe krijimin e problemit të refugjatëve. Në një interpretim kritik, vendosja e kolonëve u shndërrua në një proces pushtimi ushtarak që e detyroi një pjesë të madhe të popullsisë palestineze të largohej. Prandaj historia e sionizmit lidhet edhe me konfliktin ndërmjet pretendimeve kombëtare hebraike dhe palestineze për të njëjtin territor. Për palestinezët, këto ngjarje përbëjnë Nakbën, katastrofën e humbjes dhe të shpërnguljes.

Debati për ligjshmërinë dhe drejtësinë e pretendimeve territoriale përfshin marrëdhënien ndërmjet lidhjes së lashtë historike, jetës së diasporës dhe të drejtave të popullsisë që banon në territor. Shkatërrimi romak i Jerusalemit më 70 të erës sonë është një pikë e rëndësishme e kujtesës historike, por diaspora hebraike kishte filluar më herët dhe nuk u krijua nga një dëbim i vetëm e i plotë në atë vit. Janë shfaqur edhe hipoteza se hebrenjtë evropianë rridhnin kryesisht nga popullsi të konvertuara, përfshirë kazarët. Kjo hipotezë mbetet e kundërshtuar dhe studime gjenetike të gjera nuk kanë gjetur mbështetje për një prejardhje kryesisht kazare. Prejardhja e popullsive është një çështje historike dhe shkencore që nuk mund të zëvendësojë shqyrtimin juridik e moral të të drejtave të njerëzve dhe të komuniteteve të sotme.