Robert Owen, 1771–1858, ishte reformator shoqëror britanik, i lindur në Uells, idetë e të cilit kontribuuan në formimin e traditës socialiste të shekullit XIX. Ai mbështeste një socializëm të organizuar rreth bashkësive bashkëpunuese, duke propozuar eksperimente me rreth dy mijë deri në tre mijë banorë. Synonte të tregonte në praktikë se ndryshimi i mjedisit dhe i organizimit të punës mund të prodhonte marrëdhënie më të drejta dhe njerëz më të lumtur.

Nga viti 1800 drejtoi dhe reformoi bashkësinë industriale të New Lanark-ut në Skoci, e cila ishte themeluar përpara ardhjes së tij. Më pas ndërmori eksperimentin amerikan të New Harmony-t në Indiana. Udhëtimi i tij drejt Amerikës filloi më 1824; blerja dhe krijimi i bashkësisë oweniste u bënë më 1825, ndërsa eksperimenti i bashkësisë së barazisë u shpërbë më 1827. Këto përpjekje ishin të ndryshme në organizim, por lidheshin nga besimi te reforma e kushteve të jetesës dhe edukimi.

Një shtjellim i rëndësishëm i mendimit të tij gjendet në «Një vështrim i ri mbi shoqërinë», të shkruar nga viti 1812 dhe të botuar në ese gjatë viteve 1813–1816. Sipas Owen-it, karakteri dhe sjellja njerëzore formohen nga mjedisi shoqëror. Përmirësimi i kushteve të jetesës dhe organizimi i arsyeshëm i procesit të punës ishin, pra, mjete të domosdoshme për barazi, drejtësi dhe lumturi më të madhe.

Ashtu si Fourier-i dhe më vonë Marx-i, ai e shihte mekanizimin industrial si një forcë që mund ta nënshtronte punëtorin, nëse organizohej vetëm sipas interesit të pronarëve. Zgjidhja e tij ishte pronësia dhe kontrolli i përbashkët i mjeteve të prodhimit. Përfytyrimi i komunizmit në shkallë të vogël lidhej edhe me ide për zëvendësimin e parasë si mjet shkëmbimi dhe, në rendin ideal, me shpërndarjen e mallrave e shërbimeve të domosdoshme sipas nevojës.

Owen-i e mbrojti reformën graduale dhe paqësore si rrugën realiste për përmirësimin e shoqërisë. Përfytyrimi i një «bote të re morale» kishte një fuqi të madhe frymëzuese dhe herë pas here merrte gjuhën e një epoke të re shpëtimi njerëzor. Megjithatë, ai ishte kritik i fesë së organizuar dhe nuk duhet përshkruar thjesht si mbrojtës i fundamentalizmit të krishterë. Në vitet e fundit iu afrua spiritualizmit, duke e lidhur shpresën e tij për ripërtëritje morale me besime të reja mbi botën shpirtërore. Në shkrimet e vona përdori edhe gjuhën e ardhjes së dytë të së vërtetës dhe të Krishtit për ta përfytyruar një epokë të re njerëzore. Kjo gjuhë shpëtimi e afronte vizionin e tij me pritjen milenariste, pa e bërë të njëjtë me ortodoksinë fetare që kishte kundërshtuar.

Owenizmi u bë lëvizje me ndikim në Britaninë e viteve 1830. Idetë e tij nxitën lëvizjen kooperativiste dhe ndikuan në organizimin e hershëm sindikal. Rëndësia e Owen-it qëndron jo vetëm te projektet që propozoi, por edhe te përpjekja për t'i vënë ato në provë përmes ndërmarrjeve, bashkësive dhe reformave konkrete.