Organizatë ndërkombëtare e shteteve, e themeluar me Kartën e Kombeve të Bashkuara më 1945. Qëllimet e saj kryesore janë ruajtja e paqes dhe sigurisë ndërkombëtare, zhvillimi i bashkëpunimit për zgjidhjen e problemeve ekonomike, shoqërore e politike dhe nxitja e respektimit të të drejtave të njeriut. Anëtarësimi mbështetet në pranimin e detyrimeve të Kartës. Nga 51 anëtarë themelues, organizata u zgjerua në 193 shtete me pranimin e Sudanit të Jugut më 2011.

Me seli kryesore në New York, OKB-ja mbështetet në parimin e barazisë sovrane të anëtarëve. Ajo nuk është një qeveri botërore dhe kompetencat e organeve të saj burojnë nga Karta. Sekretari i Përgjithshëm është zyrtari kryesor administrativ. Këshilli i Sigurimit ka përgjegjësinë parësore për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare; Asambleja e Përgjithshme është organi kryesor diskutues dhe përfaqësues ku marrin pjesë të gjitha shtetet anëtare.

Sistemi përfshin Këshillin Ekonomik dhe Social, që bashkërendon veprimtari ekonomike e shoqërore dhe marrëdhëniet me agjencitë e specializuara, si edhe Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë. Sekretariati kryen punën administrative dhe mbështetëse. Këshilli i Kujdestarisë është gjithashtu një nga gjashtë organet kryesore të Kartës, megjithëse e pezulloi veprimtarinë e rregullt më 1994, pas përfundimit të sistemit të territoreve nën kujdestari.

Asambleja e Përgjithshme miraton rezoluta dhe rekomandime, jo ligje që zbatohen përgjithësisht si legjislacion i një shteti. Rekomandimet e saj ndaj shteteve zakonisht nuk kanë fuqi detyruese juridike. Megjithatë, do të ishte e pasaktë të thuhej se ajo nuk merr asnjë vendim detyrues: vendimet për buxhetin, ndarjen e kontributeve dhe çështje të brendshme institucionale kanë pasoja juridike brenda organizatës. Kompetenca për masa shtrënguese në ruajtjen e paqes i përket kryesisht Këshillit të Sigurimit sipas Kartës.

Përfundimi i përballjes Lindje–Perëndim krijoi shpresa për zgjerimin e rolit të OKB-së, veçanërisht të operacioneve paqeruajtëse. Këto shpresa u përballën me mungesë burimesh, interesa të ndryshme shtetërore dhe mosmarrëveshje mbi përdorimin e forcës. Qëndrimi i Shteteve të Bashkuara pati rëndësi të veçantë. Pushtimi i Irakut më 2003, pa një autorizim të ri të shprehur të Këshillit të Sigurimit për atë luftë, e vuri në provë autoritetin e organizatës dhe u interpretua nga kritikët si anashkalim i saj.

Neni 2, paragrafi 7, i Kartës kufizon ndërhyrjen e OKB-së në çështje që i përkasin në thelb juridiksionit të brendshëm të shteteve, por parashikon shprehimisht se ky parim nuk pengon masat shtrënguese sipas Kapitullit VII. Pra, kufiri i mosndërhyrjes është rregull i shkruar me një përjashtim të përcaktuar, jo thjesht marrëveshje e pashkruar. Në vitet 1990 u zhvillua një debat më i gjerë mbi marrëdhënien ndërmjet sovranitetit dhe reagimit ndërkombëtar ndaj shkeljeve të rënda të të drejtave të njeriut.

Sipas një interpretimi kritik, ndërhyrjet për ndryshimin e regjimeve në Afganistan dhe Irak e dobësuan besimin në zgjerimin e ndërhyrjes ndërkombëtare për qëllime humanitare. Në këtë debat, Rusia dhe Kina theksuan ruajtjen e sovranitetit dhe kundërshtuan zgjerime të mëtejshme të ndërhyrjes pa miratim. Ky vlerësim politik nuk nënkupton se të dyja ndërhyrjet kishin të njëjtën bazë juridike ose të njëjtën marrëdhënie me mandatin e OKB-së.

Organizata financohet nga kontributet e shteteve anëtare dhe, për një pjesë të veprimtarive, nga fonde vullnetare. Një rol më i gjerë kërkon financim më të sigurt dhe marrëveshje politike mbi shpërndarjen e përgjegjësive. Debati për reformën e Këshillit të Sigurimit ka përfshirë propozime për vende të përhershme për shtete si Japonia, India dhe Brazili. Në diskutime më të hershme është paraqitur edhe ideja që përfaqësimi evropian të bashkohej në një vend të vetëm në vend të vendeve të Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar. Këto janë propozime reforme, jo përshkrim i përbërjes së realizuar. Mospajtimet ndërmjet pesë anëtarëve të përhershëm dhe rivalitetet ndërmjet fuqive rajonale e kanë bërë të vështirë arritjen e një marrëveshjeje.