Ockham, William
October 18, 2026 2026-10-18 8:11William of Ockham, ose Uilliam i Okamit, rreth 1287–1347, ishte mendimtar françeskan mesjetar, i cili zhvilloi ide të rëndësishme mbi sovranitetin dhe të drejtat natyrore, megjithëse nuk ndërtoi një sistem të vetëm e të përfunduar të filozofisë politike. Në çështjen e sovranitetit, ai i dha rëndësi të veçantë së drejtës dhe lirisë së popullit për të zgjedhur sundimtarin dhe formën e qeverisjes.
Në diskutimin mbi të drejtat, sidomos mbi pronësinë, Ockhami dalloi të drejtën natyrore nga e drejta e krijuar me marrëveshje njerëzore, dhe të dyja nga leja e thjeshtë. E drejta natyrore është një fuqi e ligjshme, në përputhje me arsyen e drejtë, që nuk e merr vlefshmërinë fillestare nga konvencioni njerëzor. Kjo e dallon nga të drejtat e përcaktuara nëpërmjet rregullave dhe marrëveshjeve shoqërore.
Shembulli i françeskanëve e sqaron dallimin. Ata kanë të drejtën natyrore për të pasur pronë, por zgjedhin të heqin dorë prej saj. Megjithatë, mund të përdorin sende që nuk i zotërojnë, me një leje të revokueshme. Ky përdorim i thjeshtë ose faktik, usus nudus apo usus facti, nuk krijon vetvetiu një të drejtë juridike ndaj sendit. Ai ndryshon nga përdorimi i mbështetur në një titull të drejtash, usus iuris, si për shembull përdorimi i një banese në bazë të qirasë. Pra, mundësia faktike për të përdorur diçka, leja për përdorim dhe e drejta e mbrojtur për ta përdorur nuk janë e njëjta gjë.