Jakobinizëm
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Fillimisht, tërësia e ideve politike të anëtarëve të Klubit të Jakobinëve gjatë Revolucionit Francez. Klubi, i themeluar më 1789, mori emrin nga mjediset e urdhrit fetar dominikan, të njohur në Paris si jakobinë, ku zhvillonte mbledhjet. Nën ndikimin dhe udhëheqjen e Maximilien Robespierre-it, ai u bë një qendër e revolucionarizmit radikal.
Klubi u mbyll më 1794, pas rrëzimit të Robespierre-it. Organizimi jakobin pati më pas përpjekje ripërtëritjeje, përfshirë klubin neojakobin të Manège-it më 1799, i cili u mbyll po atë vit. Kjo vazhdimësi politike duhet dalluar nga vazhdimësia e pandërprerë institucionale e klubit fillestar.
Në qendër të jakobinizmit qëndronin demokracia dhe përqendrimi i pushtetit brenda republikës së vetme e të pandashme. Në përdorimin e mëvonshëm, «jakobin» quhet një politikan ose parti që mbron këtë përfytyrim centralist dhe kundërshton autonominë e gjerë të pushteteve vendore.
Ndonëse gjatë Revolucionit Francez jakobinizmi i përkiste së majtës, centralizmi i tij u përvetësua më vonë edhe nga forca të së djathtës dhe nga pjesë të së djathtës së skajshme, si edhe nga Partia Komuniste Franceze. Prandaj përdorimi i termit për centralizmin nuk e përcakton vetvetiu vendin e një force politike në ndarjen majtas–djathtas.