Gjykatë ndërkombëtare me seli në Strasburg, e krijuar në kuadrin e Këshillit të Evropës për të siguruar respektimin e Konventës Evropiane për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut dhe të Lirive Themelore. Ajo shqyrton ankesat për shkelje të të drejtave të garantuara nga Konventa dhe protokollet përkatëse prej shteteve që kanë marrë përsipër këto detyrime.

Konventa, e frymëzuar pjesërisht nga Deklarata Universale e vitit 1948, hyri në fuqi më 1953 dhe u përqendrua kryesisht te të drejtat civile e politike. Risia e sistemit ishte mundësia e individëve për të kërkuar mbrojtje ndërkombëtare dhe ekzistenca e mekanizmave që mund të prodhonin vendime detyruese kundër shteteve. Gjykata u krijua më 1959.

Në sistemin fillestar, Komisioni Evropian i të Drejtave të Njeriut shqyrtonte pranueshmërinë e ankesave, hetonte faktet, përpiqej të siguronte zgjidhje miqësore dhe hartonte raport. E drejta e ankimit individual dhe juridiksioni i Gjykatës vareshin nga pranimi përkatës i shtetit. Protokolli nr. 9, që hyri në fuqi më 1994, e zgjeroi mundësinë që individë, organizata joqeveritare dhe grupe individësh t’ia paraqitnin çështjen Gjykatës pasi ajo të ishte trajtuar nga Komisioni.

Reforma e kërkuar në samitin e Këshillit të Evropës të tetorit 1993 synonte ta përshpejtonte shqyrtimin e ankesave duke i bashkuar funksionet kryesore të Komisionit dhe Gjykatës. Me hyrjen në fuqi të Protokollit nr. 11 më 1 nëntor 1998 u krijua gjykata e vetme e përhershme, ku aplikuesit mund t’i paraqesin drejtpërdrejt ankesat, duke iu nënshtruar kushteve të pranueshmërisë. Kjo zëvendësoi skemën e mëparshme me dy organe.

Vendimet përfundimtare janë detyruese për shtetin palë në çështje. Kur kushtet përkatëse plotësohen, Gjykata mund t’i caktojë palës së dëmtuar shpërblim të drejtë. Në tekstin e hershëm këto kompetenca lidhen me nenet 53 dhe 50; pas ristrukturimit, dispozitat përkatëse janë nenet 46 dhe 41. Zbatimin e vendimeve e mbikëqyr Komiteti i Ministrave i Këshillit të Evropës.

Jurisprudenca e saj ka ndikuar në njohjen dhe mbrojtjen e lirive civile në Evropë, përfshirë historikisht vende si Mbretëria e Bashkuar, ku mbrojtja e brendshme nuk ishte mbështetur në një kod të vetëm kushtetues të të drejtave. Gjykata e Strasburgut duhet dalluar nga Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian: ato u përkasin sistemeve të ndryshme institucionale dhe zbatojnë instrumente të ndryshme juridike.