Institucioni gjyqësor i Bashkimit Evropian, me seli në Luksemburg, që siguron respektimin dhe interpretimin e njëtrajtshëm të së drejtës së BE-së. Ai përfshin Gjykatën e Drejtësisë dhe Gjykatën e Përgjithshme. Roli historik në zhvillimin e parimeve themelore të rendit juridik evropian lidhet veçanërisht me Gjykatën e Drejtësisë. Institucioni nuk duhet ngatërruar me Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në Strasburg, e cila i përket sistemit të Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut.

Gjykata luajti rol vendimtar në integrimin evropian duke e interpretuar të drejtën e krijuar nga traktatet si një rend juridik që vepron edhe brenda shteteve anëtare dhe mund t'u japë të drejta individëve. Megjithëse traktatet ishin marrëveshje ndërkombëtare, funksioni i tyre nuk u kufizua te detyrimet ndërmjet qeverive. Një varg vendimesh e zhvilloi këtë kuptim kushtetues të Traktatit të Romës dhe të rendit të Komunitetit.

Në çështjen Van Gend en Loos, 26/62, të vitit 1963, u njoh parimi i efektit të drejtpërdrejtë: individët mund të mbështeten para gjykatave kombëtare në dispozita të caktuara të së drejtës evropiane, pa pritur një akt të ri kombëtar që t'i përsërisë ato. Kjo nuk do të thotë se çdo dispozitë e çdo akti evropian ka automatikisht të njëjtin efekt; rëndësi kanë natyra dhe kushtet e dispozitës përkatëse.

Efekti i drejtpërdrejtë e bëri të domosdoshëm sqarimin e konfliktit me ligjin kombëtar. Në Costa kundër ENEL-it, 6/64, më 1964, Gjykata zhvilloi parimin e epërsisë së së drejtës së Komunitetit. Sipas këtij parimi, kur një normë kombëtare bie ndesh me një normë të zbatueshme të së drejtës së BE-së, autoriteti gjyqësor duhet t'i japë përparësi kësaj të fundit. Epërsia lidhet me zbatimin në rast konflikti; nuk duhet ngatërruar me pretendimin se ligji kombëtar zhduket vetvetiu nga rendi juridik.

Një veçori tjetër e integrimit është kompetenca e institucioneve evropiane për të miratuar akte juridike mbi bazën e traktateve. Ky është legjislacioni dytësor, i dallueshëm nga vetë traktatet si e drejtë parësore. Ai nuk përkufizohet thjesht si legjislacion pa pjesëmarrje parlamentare, sepse procedurat mund të përfshijnë Parlamentin Evropian dhe Këshillin. Në Van Duyn kundër Home Office, 41/74, më 1974, Gjykata pranoi se edhe dispozita të një direktive mund të kenë efekt të drejtpërdrejtë kundrejt shtetit në kushtet përkatëse. Kjo forcoi efektivitetin e së drejtës së përbashkët.

Këto zhvillime u shfaqën në një periudhë kur krizat politike nxitnin shtetet anëtare të ruanin kontrollin mbi procesin vendimmarrës të Komunitetit. Krahasuar me rëndësinë e tyre, vendimet e hershme gjyqësore shkaktuan relativisht pak kundërshtim të drejtpërdrejtë politik; kundërshtimet më të dukshme ishin juridike dhe kushtetuese. Gjykatat e Gjermanisë, Italisë dhe Francës e pranuan gradualisht rolin e së drejtës evropiane, por me rrugë dhe rezerva të ndryshme. Pranimi nuk ishte i plotë dhe njëkohësisht i përfunduar në mesin e viteve 1980. Debatet mbi kufijtë kushtetues, të drejtat themelore dhe autoritetin përfundimtar mbetën pjesë e marrëdhënies ndërmjet gjykatave kombëtare dhe Gjykatës së Drejtësisë.