Gjendja e njerëzimit e përfytyruar përpara një ngjarjeje, ndërhyrjeje ose krijimi institucional të caktuar. Mund të paraqitet si një gjendje historike reale ose të përdoret si eksperiment mendor. Funksioni i konceptit është të vërë në dukje kontraste që kanë rëndësi për teorinë e një autori, prandaj nuk ka një kuptim të vetëm për të gjithë mendimtarët.

Për Thomas Hobbes-in, gjendja natyrore tregon kushtet në mungesë të një pushteti politik të përbashkët, pra përpara ose jashtë rendit të krijuar nga shteti. Për Jean-Jacques Rousseau-n, ajo lidhet me njeriun në një gjendje parashoqërore dhe paragjuhësore. Dallimi është i rëndësishëm: mungesa e shtetit dhe mungesa e marrëdhënieve shoqërore të zhvilluara nuk janë e njëjta gjë.

Në mendimin e krishterë, gjendja natyrore shpesh lidhet me përshkrimin biblik të fatit njerëzor. Rrëfimi i Zanafillës kundërvë pafajësinë fillestare me gjendjen pas rënies në mëkat. Në interpretimin tradicional të krishterë, natyra njerëzore pas kësaj rënieje mbart një cenim moral të pashmangshëm. Kështu, fjala «natyrore» mund të tregojë edhe një tezë mbi karakterin e njeriut, jo thjesht një periudhë pa institucione politike. Në teoritë e kontratës shoqërore, shqyrtimi i gjendjes natyrore shërben për të shpjeguar ose përligjur arsyet e krijimit të autoritetit politik dhe kushtet e bindjes ndaj tij.