Regjim në të cilin pushteti përqendrohet te një individ ose grup dhe nuk i nënshtrohet kufizimeve të efektshme kushtetuese, kontrollit demokratik dhe përgjegjshmërisë politike. Diktatura mund të ketë ligje, kushtetutë dhe institucione formale; tipari përcaktues është se këto nuk e kufizojnë realisht sundimin dhe nuk u japin të qeverisurve mundësi të lirë për ta zëvendësuar qeverinë.

Emri vjen nga një institucion i qyteteve të lashta italiane, veçanërisht i Romës republikane. Diktatori emërohej me kompetenca të jashtëzakonshme për një krizë ose detyrë të caktuar. Në formën tradicionale, mandati ishte i kufizuar në kohë dhe pushteti ushtrohej brenda një rendi juridik; pra, nuk ishte thjesht e drejta e pakufizuar e një sundimtari për të vepruar sipas dëshirës. Institucioni i rregullt doli nga përdorimi në fillim të shekullit II para erës sonë.

Diktaturat e mëvonshme të Sullës dhe Jul Cezarit morën karakter tjetër, me përqendrim të jashtëzakonshëm të pushtetit personal. Edhe sundimi autokratik i perandorëve romakë i afrohet disa kuptimeve moderne të diktaturës, por perandori dhe diktatori republikan nuk ishin i njëjti funksion juridik.

Në shekullin XX, Bashkimi Sovjetik nën Stalinin, Gjermania e Hitlerit dhe Italia e Mussolini-t u përshkruan si diktatura dhe u lidhën me konceptin e totalitarizmit. Megjithatë, jo çdo diktaturë është totalitare dhe pushteti diktatorial nuk kërkon medoemos një udhëheqës të vetëm personal; mund të ushtrohet edhe nga një juntë ose oligarki partiake.

Në rastin sovjetik, termi u legjitimua përmes doktrinës marksiste të diktaturës së proletariatit, të menduar si sundim klasor pas revolucionit, që do të thyente pushtetin e borgjezisë dhe do të përgatiste kapërcimin e ndarjeve klasore. Ky kuptim teorik duhet dalluar nga mënyra konkrete si pushteti u përqendrua te partia dhe udhëheqja sovjetike.