Sundim autokratik i përqendruar te një person. Në prejardhjen greke, despot nënkuptonte zotërinë ose sunduesin mbi njerëz pa liri. Emërtimi u përdor për perandorin bizantin dhe më pas si titull i lartë për sundimtarë të ndryshëm, përfshirë sundimtarë të krishterë në territore të lidhura me Perandorinë Osmane. Në përdorimin kishtar grek, forma përkatëse përdoret edhe si titull për peshkopin. Kuptimi historik i titullit nuk ishte domosdoshmërisht i njëjtë me kuptimin negativ të fjalës në politikën moderne.

Aristoteli bëri një dallim me ndikim ndërmjet despotizmit persian dhe tiranisë greke. Në këtë përfytyrim, tirania ishte pushtet i uzurpuar, i paqëndrueshëm dhe i mbajtur me forcë. Despotizmi, përkundrazi, ishte sundim i qëndrueshëm dhe i pranuar nga popullsia, shpesh autoriteti i vetëm që ajo njihte, ndaj konsiderohej në këtë kuptim i ligjshëm. Pretendimi se popujt grekë të lirë nuk do ta duronin një sundim të tillë e lidhte despotizmin me Lindjen. Ky dallim pasqyronte hierarki kulturore të mendimit antik dhe nuk është një përshkrim neutral i karakterit të popujve.

Nocioni i despotizmit oriental u bë shumë i përhapur në mendimin politik perëndimor. Montesquieu e zhvilloi në Mbi frymën e ligjeve, më 1748. Sipas tij, edhe një monarki perëndimore shumë absolute dallohej nga despotizmi sepse monarku kufizohej nga ligje, legjitimiteti i të cilave mbështetej në të njëjtin rend që përligjte autoritetin e tij. Megjithatë, ai dhe autorë të tjerë të kohës vërenin një prirje të monarkisë franceze drejt despotizmit. Pas Revolucionit të vitit 1789 u bë e zakonshme që regjimi i vjetër të përshkruhej me këtë term.

Në teorinë politike, despotizmi ka shërbyer si rast skajor që tregon pasojat e përqendrimit të pakufizuar të pushtetit. Për Edmund Burke-un ishte forma më e thjeshtë e qeverisjes, sepse gjithçka varej nga vullneti i një njeriu. Për Jeremy Bentham-in përfaqësonte një të keqe të kundërt me anarkinë: në njërën anë mungesa e rendit, në tjetrën sundimi i pakufizuar.

Përshkrimet që këta dhe autorë të tjerë u bënë Perandorive Osmane, Kineze, Persiane dhe Mogule ishin shpesh tepër të thjeshtuara ose të pasakta. Në përdorimin e zakonshëm, despotizmi u bë gjithashtu një fjalë dënuese politike, me dallime të paqarta nga tirania, diktatura ose absolutizmi. Për analizë të saktë duhet të sqarohet nëse po flitet për një titull historik, një kategori teorike ose thjesht një vlerësim negativ të sundimit.