Koncept i historisë së mendimit politik që i përshkruante disa shoqëri aziatike si të qeverisura nga pushtet tepër i përqendruar dhe arbitrar. Termi pasqyron një traditë të përgjithësimeve evropiane mbi «Lindjen» dhe duhet kuptuar si kategori historike e diskutueshme, jo si tipar i lindur i popujve ose kulturave aziatike.

Montesquieu-i e përdori idenë në «Frymën e ligjeve», duke lidhur strukturat politike me klimën dhe gjeografinë fizike. Ai pretendonte se kushtet e Azisë favorizonin despotizmin. Ide të afërta u shfaqën në diskutimin e Marx-it për mënyrën aziatike të prodhimit, megjithëse konceptet dhe shpjegimet e tyre nuk janë tërësisht të njëjta.

Karl Wittfogel-i e rimori tezën në librin «Despotizmi oriental» të vitit 1957. Sipas tij, nevoja për ndërtimin dhe administrimin e sistemeve shumë të mëdha të ujitjes favorizonte planifikimin e centralizuar dhe një burokraci të fuqishme. Ai përdori shprehjen «shoqëri hidraulike» për këtë lloj organizimi. Lidhja e propozuar ishte midis kontrollit të ujit, organizimit të punës dhe pushtetit politik.

Këto teza janë kritikuar në studimet krahasuese sepse bashkojnë shoqëri shumë të ndryshme dhe rrezikojnë ta shndërrojnë një faktor ekonomik ose gjeografik në shpjegim të gjithçkaje. Ekzistenca e ujitjes së madhe nuk provon vetvetiu despotizëm, ndërsa përqendrimi i pushtetit mund të ketë shkaqe të tjera. Koncepti ka rëndësi për historinë e teorive të shtetit, por kërkon kufizime dhe prova konkrete kur përdoret për analiza historike.