Demokracia industriale është qeverisja e vendit të punës nga njerëzit që punojnë në të, ose pjesëmarrja e tyre në këtë qeverisje. Kur merr trajtën e administrimit të drejtpërdrejtë nga punonjësit, njihet edhe me termin frëngjisht «autogestion», vetadministrim. Ideja u zhvillua krahas socializmit, por lidhja ndërmjet tyre nuk është e domosdoshme në çdo rast.

Një shprehje tipike e angazhimit socialist gjendej në nenin IV të statutit të Partisë Laburiste britanike, sipas formulimit të viteve 1918–1995. Ai synonte pronësinë e përbashkët të mjeteve të prodhimit, të shpërndarjes dhe të shkëmbimit, së bashku me sistemin më të mirë të mundshëm të administrimit e të kontrollit popullor të çdo industrie ose shërbimi. Megjithatë, pronësia e përbashkët nuk e zgjidh vetvetiu çështjen e drejtimit. Kur shtetëzohen minierat e qymyrit, a u përkasin ato minatorëve apo popullit në tërësi? Interesat e tyre nuk përputhen plotësisht: minatorët si prodhues mund të përfitojnë nga çmimi i lartë i qymyrit, kurse popullsia si konsumatore nga çmimi i ulët.

Teoricienët socialistë e kanë debatuar shumë herë këtë tension, për shembull në mosmarrëveshjet ndërmjet Marksit dhe Bakuninit gjatë viteve 1870. Ai u bë veçanërisht i mprehtë rreth viteve 1900–1920, me zhvillimin e sindikalizmit revolucionar dhe të socializmit të gildave. Sindikalistët kërkonin që punëtorët e çdo industrie ta merrnin atë nën kontroll. Sipas kritikës së këtij modeli, ata nuk zhvilluan një teori të mjaftueshme për shpërndarjen ose shkëmbimin e drejtë dhe të efektshëm ndërmjet industrive. Socializmi i gildave mbështeste një demokraci industriale jorevolucionare, por ndeshej me të njëjtin kundërshtim lidhur me shpërndarjen dhe shkëmbimin.

Në këtë interpretim historik, dobësia e përgjigjeve ndaj këtyre pyetjeve e la pa një sfidë intelektuale të qëndrueshme modelin standard të shtetëzimit. Ai model e dallonte administrimin në interes të publikut nga përfaqësimi i drejtpërdrejtë i punonjësve të sektorit. Tensioni ilustrohet me shembullin e emërimeve në bordet publike: një punonjës hekurudhe mund të emërohej në bordin e qymyrit dhe një minator në bordin e hekurudhave, por emërimi i minatorit si përfaqësues i drejtpërdrejtë i minatorëve në bordin e qymyrit shihej me mosbesim. Ky është ilustrim i parimit administrativ, jo pohim se çdo emërim historik ndoqi një ndalim absolut.

Rritja e interesimit për socializmin e tregut gjatë viteve 1980 e ringjalli debatin për demokracinë industriale dhe e përqendroi vëmendjen te eksperimentet e suksesshme, relativisht të pakta, të kontrollit nga punonjësit. Një shembull i rëndësishëm është rrjeti i ndërmarrjeve kooperativiste të prodhuesve në Mondragon, në vendin bask të Spanjës. Ndër vështirësitë e përsëritura të ndërmarrjeve të kontrolluara nga punëtorët janë mungesa e kapitalit dhe konflikti i interesave ndërmjet anëtarëve ekzistues dhe atyre që kërkojnë të hyjnë rishtas. Anëtarët e vjetër mund të mos dëshirojnë të ndajnë me të rinjtë të drejtat mbi të ardhurat ose kapitalin e grumbulluar.

Këto konflikte priren të jenë më të lehta kur ndërmarrja varet më shumë nga kapitali njerëzor, domethënë nga dijet dhe aftësitë e punonjësve, sesa nga makineritë e kushtueshme. Kjo ndihmon të shpjegohet prania e demokracisë industriale në ndërmarrje shërbimesh, veçanërisht në informatikë dhe në teknologjinë e informacionit. Jo të gjithë përkrahësit e saj janë socialistë. Në veprat e tij të mëvonshme, liberali Robert A. Dahl argumentonte se njerëzit duhet të kenë po aq pushtet për të vendosur në vendin e punës sa në jetën politike.