Formë e demokracisë së drejtpërdrejtë që u zhvillua në qytetin-shtet të Athinës së lashtë, veçanërisht nga reformat e viteve 508–507 deri më 322 para erës sonë, me ndërprerje oligarkike më 411 dhe më 404–403. Qytetarët merrnin vetë vendime në Kuvendin sovran, në vend që t'ua kalonin këtë të drejtë përfaqësuesve të zgjedhur. Pjesëmarrja shihej edhe si detyrim i frymës qytetare. Të drejtat politike u përkisnin burrave qytetarë; gratë, skllevërit dhe banorët e huaj nuk merrnin pjesë në këtë qeverisje.

Këshilli përgatiste rendin e ditës të Kuvendit dhe merrej me administrimin e përditshëm të qytetit. Trupa të mëdhenj gjykues prej qytetarësh ushtronin funksione gjyqësore dhe kontrollonin përgjegjësinë e zyrtarëve. Përzgjedhja me short e këshilltarëve dhe e anëtarëve të trupave gjykues, bashkë me qarkullimin e shpeshtë të detyrave, shpërndante përvojën e qeverisjes në një pjesë të gjerë të qytetarisë. Brenda këshillit, kryesuesi i pritanëve zgjidhej për një ditë e një natë dhe nuk mund ta mbante përsëri këtë detyrë. Sipas një përllogaritjeje historike për Athinën e shekullit IV para erës sonë, afërsisht gjysma e qytetarëve mund ta ushtronin këtë funksion gjatë jetës. Ky ishte një funksion i kufizuar dhe i përkohshëm, jo presidencë në kuptimin modern. Po kështu, pjesëmarrja e gjerë në gjykim mbështetej te shërbimi në trupat gjykues dhe nuk nënkuptonte se çdo qytetar bëhej kryetar i një gjykate të lartë.

Perikliu, veprimtaria e të cilit arriti kulmin në mesin e shekullit V dhe rreth vitit 430 para erës sonë, ishte një nga mbrojtësit më të hershëm e më të njohur të demokracisë. Në paraqitjen e qëndrimit të tij nga Tukididi, demokracia përligjej si regjim që nxiste tolerancën në jetën private dhe përgjegjësinë për çështjet publike. Perikliut i atribuohet vendosja e pagesës për qytetarët që shërbenin në gjykata; më vonë pagesa pjesëmarrjeje u përdorën edhe për Këshillin dhe Kuvendin. Këto pagesa synonin të kompensonin kohën e punës së humbur, megjithëse shuma dhe raporti i tyre me pagën ditore ndryshonin. Siç vërente Aristoteli, pagesa u jepte mundësi të merrnin pjesë edhe të varfërve, të cilët përndryshe nuk do të mund të linin punën.

Një pjesë e rëndësishme e dëshmive për këtë demokraci vjen nga autorë kritikë ndaj saj, ndër ta Platoni, Aristoteli dhe Tukididi, që kishin gjithsesi qëndrime të ndryshme. Kritikat e tyre përfshinin frikën se shumica do t'u merrte pasurinë pronarëve dhe se vendimmarrja popullore mund të drejtohej nga demagogë të paditur. Përballë këtyre kritikave qëndronte ideali demokratik i qytetarit që interesohej për të mirën publike. Fjala greke idiōtēs nënkuptonte njeriun privat ose joekspert dhe nëpërmjet kuptimeve të mëvonshme të paditurisë lidhet me fjalën «idiot». Ky zhvillim gjuhësor nuk duhet barazuar drejtpërdrejt me një rregull athinas që e quante idiot çdo njeri politikisht pasiv, megjithëse mospjesëmarrja në jetën publike kritikohej nga mbrojtësit e demokracisë.

Në diskutimet moderne, sidomos në fund të shekullit XX, përvoja athinase mori vëmendje të përtërirë si burim idesh për alternativa ose plotësime të demokracisë përfaqësuese. Teknologjia kompjuterike e komunikimit e bëri më të përfytyrueshme pjesëmarrjen e një numri të madh njerëzish në vendimmarrje. Ajo zvogëlon disa pengesa praktike të madhësisë dhe largësisë, pa i zgjidhur vetvetiu çështjet e barazisë së pjesëmarrjes, të diskutimit dhe të përgjegjësisë politike.