Parim organizimi dhe vendimmarrjeje i shpallur zyrtarisht nga partitë komuniste, që bashkon zgjedhjen dhe diskutimin brenda partisë me detyrimin për zbatimin e vendimeve të miratuara. Elementi centralist qëndron në nënshtrimin e organeve më të ulëta ndaj vendimeve të organeve më të larta. Elementi demokratik shprehet formalisht në faktin se organi më i lartë është kongresi, delegatët e të cilit zgjidhen nga organizatat vendore.

Sipas këtij modeli, diskutimet përpara kongresit dhe zgjedhja e delegatëve duhet t'u japin anëtarëve mundësi të ndikojnë politikën. Pas marrjes së vendimit, të gjithë duhet ta zbatojnë atë, edhe nëse më parë kanë mbështetur një qëndrim tjetër.

Në përvojën e shumë partive komuniste, sidomos kur ato mbanin pushtetin shtetëror, praktika e dobësoi ose e zbrazte përmbajtjen demokratike të parimit. Kritika ndaj udhëheqësve mund të trajtohej si pabesi dhe të bëhej shkak për përjashtim nga partia. Varësia e funksionarëve të rangjeve më të ulëta nga drejtuesit për emërime, ngritje në detyrë dhe përfitime e kufizonte më tej pavarësinë e vendimmarrjes.

Herë pas here, udhëheqës si Stalini, Hrushovi dhe Gorbaçovi kërkuan ta ringjallnin anën demokratike të parimit përmes fushatave kundër rivalëve në udhëheqje ose kundër pjesëve të aparatit që minonin autoritetin e qendrës. Megjithatë, mobilizime të tilla preknin qëndrueshmërinë e sistemit dhe interesat e vendosura në bazë. Për këtë arsye, ato shpesh mbeteshin jetëshkurtra ose krijonin procese që dilnin jashtë kontrollit të nismëtarëve.