Carlyle, Thomas

Shkrimtar dhe mendimtar politik skocez, i lindur më 1795 dhe i vdekur më 1881. Lindi në Ecclefechan, në ultësirat perëndimore të Skocisë pranë kufirit me Anglinë, në familjen kalviniste të një mjeshtri gurgdhendës. Studioi në Akademinë e Annan-it dhe në Universitetin e Edinburgut. Më pas dha mësim në matematikë në Annan dhe në Kirkcaldy dhe mësoi vetë gjermanishten e frëngjishten.

Carlyle u bë një nga kritikët e rëndësishëm viktorianë të materializmit mekanicist. Qëndrimi i tij buronte pjesërisht nga romantizmi gjerman dhe pjesërisht nga admirimi personal për Goethe-n, Schiller-in dhe Coleridge-in. Kundërshtimi i materializmit nganjëherë shprehej edhe si përçmim i irrituar ndaj shkencës dhe procedurave shkencore. Ai ushqente gjithashtu antipati ndaj benthamizmit dhe ndaj filozofisë utilitariste, të cilën e shihte si një mënyrë mekanike të shpjegimit të njeriut dhe të shoqërisë.

Një kontribut i rëndësishëm i tij ishte këmbëngulja për perspektivën historike në kritikën letrare. Historia e tij e njohur e Revolucionit Francez, e botuar më 1837, kishte edhe një qëllim të qartë mësimor e politik: t'i paralajmëronte britanikët për nevojën e reformave shoqërore. Në studimin Çartizmi, më 1839, ai u përpoq t'ua shpjegonte konservatorëve klasën e re të punëtorëve industrialë, pronë e vetme e të cilëve ishte fuqia punëtore. Kuptimi i kushteve dhe i pakënaqësive të kësaj klase duhej të ndikonte në qëndrimin e elitave ndaj reformës.

Me rritjen e suksesit dhe të mirëqenies së tij, mendimi politik i Carlyle-it u orientua gjithnjë e më shumë drejt respektimit të hierarkisë dhe të autoritetit. Ai e përfytyronte elitën drejtuese të industrisë si një lloj zotërie të ri shoqëror, me detyra udhëheqjeje përballë vartësve. Krahas saj kërkonte një ripërtëritje të thellë shpirtërore, të mbështetur nga një shtresë udhëheqëse e kulturës dhe e edukimit, e ngjashme me shtresën e dijetarëve e të mësuesve që Coleridge-i e përfytyronte si një lloj kleri kulturor. Kështu, kritika e tij ndaj varfërisë dhe mekanizimit të jetës nuk çonte domosdoshmërisht në barazitizëm demokratik, por në kërkimin e një autoriteti moral e shoqëror më të fuqishëm.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare