Calhoun, John C.

Politikan dhe mendimtar amerikan (1782–1850), i lidhur me mbrojtjen e të drejtave të shteteve dhe të interesave të Jugut skllavopronar. Rëndësia e tij lidhet me karrierën shtetërore, teorinë e qeverisjes dhe problemet e përfaqësimit të interesave që trajtoi.

Calhoun-i ishte anëtar i Dhomës së Përfaqësuesve më 1811–1817, sekretar i Luftës më 1817–1825, nënpresident i Shteteve të Bashkuara më 1825–1832, senator i Karolinës së Jugut më 1832–1843, sekretar i Shtetit më 1844–1845 dhe përsëri senator më 1845–1850. Vlerësimet për të ishin kundërthënëse: përkrahësit e paraqitnin si patriot dhe mbrojtës parimor të rendit kushtetues, ndërsa kundërshtarët si apologjet të skllavërisë, oportunist ose nxitës të shpërbërjes së Bashkimit. Një gjykim përçmues e cilësonte si të parin ndër njerëzit e dorës së dytë. Orientimi i tij ndryshoi nga nacionalizmi i hershëm drejt mbrojtjes së fuqisë së shteteve; në njëzet vitet e fundit të jetës ai ishte një nga zëdhënësit kryesorë të Jugut brenda Bashkimit.

Tri vepra kanë rëndësi të veçantë për mendimin e tij: «Parashtrimi dhe protesta e Karolinës së Jugut» i vitit 1828, «Shqyrtim mbi qeverisjen» dhe «Ligjëratë mbi Kushtetutën dhe qeverisjen e Shteteve të Bashkuara». Dy të fundit u botuan pas vdekjes së tij, më 1851. Parashtrimi mbronte doktrinën e anulimit: pretendimin se një shtet mund të shpallte të pazbatueshëm brenda territorit të vet një ligj federal që e vlerësonte si jokushtetues. Ky ishte një pretendim politik e kushtetues i kontestuar, jo një kompetencë e padiskutueshme e shteteve.

«Ligjërata» zhvillonte argumentin për të drejtat e shteteve dhe propozime për një ekzekutiv plural, i cili do të pasqyronte interesat kryesore të Bashkimit. «Shqyrtimi» parashtronte teorinë e shumicës bashkëpajtuese. Sipas saj, legjitimiteti i vendimit nuk duhej të mbështetej vetëm në numrin e votave, por edhe në pajtimin e interesave kryesore të prekura. Secili interes do të kishte një mundësi kundërshtimi, ose veto të ndërsjellë, që do ta detyronte shumicën numerike të kërkonte kompromis. Kjo teori synonte t'i jepte Jugut mbrojtje institucionale pa e bërë të domosdoshme shkëputjen.

Dobësia politike e skemës ishte se funksionimi i saj kërkonte pranimin e politikanëve të Veriut. Një mendimtar që i kushtonte kaq rëndësi pushtetit nuk mund ta zgjidhte vetëm me argumentim teorik faktin se shumica nuk kishte domosdoshmërisht interes t'ia njihte pakicës një veto të tillë. Gjithashtu, mbrojtja e «pakicës» në këtë rast ishte mbrojtje e interesave të elitave skllavopronare; nuk përfshinte njohjen e barabartë të të drejtave të njerëzve të skllavëruar.

Trashëgimia analitike e Calhoun-it përfshin dy probleme të qëndrueshme: rolin e grupeve të organizuara të interesit në qeverisje dhe mënyrën se si pakicat territoriale mund të mbrohen brenda një bashkimi më të gjerë pa u shkëputur prej tij. Ai nuk dha një zgjidhje që të pranohej nga të gjitha palët. Megjithatë, këto çështje vazhdojnë të shfaqen në debatet për federalizmin, veton, ndarjen e pushtetit dhe raportin ndërmjet sundimit të shumicës e mbrojtjes së pakicave. Rëndësia teorike e problemeve mund të shqyrtohet pa u shkëputur nga qëllimi historik skllavopronar të cilit i shërbenin propozimet e tij.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare