Skllavëri
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Skllavëria është gjendja në të cilën jeta, liria dhe mundësitë materiale të një individi i nënshtrohen pushtetit pothuajse të plotë të një personi tjetër, i cili e trajton atë si pronë. Fjala angleze për skllavin rrjedh historikisht nga emërtimi i sllavëve, sepse njerëz me prejardhje sllave u skllavëruan shpesh në Mesjetën e hershme.
Në Greqinë e lashtë u shfaqën kundërshtime ndaj institucionit të skllavërisë. Aristoteli, në përpjekjen për ta përligjur atë, argumentoi se disa njerëz ishin «skllevër nga natyra». Ky ishte një pretendim filozofik që shërbente për të justifikuar një hierarki shoqërore, jo një dallim i vërtetuar natyror midis njerëzve.
Një kundërthënie e njohur shfaqet në historinë e pavarësisë amerikane. Deklarata e Pavarësisë shpalli barazinë e njerëzve dhe të drejta të patjetërsueshme, përfshirë jetën, lirinë dhe kërkimin e lumturisë. Megjithatë, hartuesi kryesor i saj, Thomas Jefferson-i nga Virginia, ishte vetë skllavopronar. Ai liroi formalisht vetëm dy njerëz të skllavëruar gjatë jetës dhe pesë të tjerë përmes testamentit; shumica e atyre që mbante të skllavëruar nuk përfituan liri prej tij. Prandaj afirmimi i barazisë universale bashkëjetonte me praktika që e mohonin atë.
Gjatë shekullit XIX, në Perandorinë Britanike dhe në Shtetet e Bashkuara u ndalua fillimisht tregtia e skllevërve dhe më pas u shfuqizua skllavëria. Këto zhvillime erdhën nga ndërthurja e argumenteve parimore, lëvizjeve politike dhe interesave të ndryshme; në Shtetet e Bashkuara, vendimtare ishte edhe fitorja e Unionit në Luftën Civile të viteve 1861–1865. Shfuqizimi juridik nuk e zhduku automatikisht çdo formë të nënshtrimit skllavërues. Në fundin e shekullit XX dhe fillimin e shekullit XXI, raportime për praktika të tilla vazhdonin në disa vende, ndër të cilat përmendej Mianmari, i njohur edhe si Birmani.