Sanksione

Masa kufizuese ose ndëshkuese diplomatike, ekonomike dhe shoqërore, të përdorura në marrëdhëniet ndërkombëtare për të ndikuar sjelljen e një shteti, organizate ose personi, veçanërisht në përgjigje të shkeljeve të së drejtës ndërkombëtare ose kërcënimeve ndaj paqes. Në kuptimin e sigurisë kolektive, sanksionet synojnë ta bëjnë shkeljen të kushtueshme dhe ta nxisin subjektin përkatës të ndryshojë politikë. Ato mund të përfshijnë ndërprerjen e marrëdhënieve diplomatike, kufizimin e komunikimeve dhe kufizimin ose ndalimin e një pjese të tregtisë apo të tregtisë në tërësi.

Në disa përdorime të gjera historike, emërtimi është shtrirë edhe mbi veprimet ushtarake ndëshkuese. Në kuadrin e Kartës së Kombeve të Bashkuara, megjithatë, sanksionet sipas nenit 41 janë masa që nuk përfshijnë përdorimin e forcës së armatosur; veprimet ushtarake trajtohen veçmas, sidomos në nenin 42. Këshilli i Sigurimit ka kompetencë të vendosë masa të detyrueshme, kur vepron sipas dispozitave për ruajtjen ose rivendosjen e paqes dhe sigurisë ndërkombëtare.

Lidhja e Kombeve kishte mekanizma relativisht të dobët sanksionimi. Kufizimet anglo-amerikane mbi furnizimin e Japonisë me çelik e naftë, të vendosura në kontekstin e agresionit japonez në Kinë, ishin një nga faktorët e përshkallëzimit që çoi në hyrjen e Japonisë në luftë kundër fuqive perëndimore gjatë Luftës së Dytë Botërore. Gjatë Luftës së Ftohtë, vetoja dhe përplasja ndërmjet fuqive të mëdha e kufizuan përdorimin e sanksioneve të detyrueshme nga Këshilli i Sigurimit.

Sanksione u vendosën kundër Rodezisë më 1966, ndërsa masat ndaj Afrikës së Jugut u zhvilluan më gradualisht dhe me shtrirje të ndryshme. Pas Luftës së Ftohtë, raste të rëndësishme ishin Iraku pas pushtimit të Kuvajtit dhe Serbia në kontekstin e luftërave që shoqëruan shpërbërjen e Jugosllavisë.

Efektiviteti i sanksioneve ekonomike mbetet çështje debati. Mbështetësit i shohin si mjet presioni politik pa përdorim të drejtpërdrejtë të forcës. Kritikët theksojnë se ato mund t'i shkaktojnë vuajtje popullsisë pa ndryshuar sjelljen e udhëheqjes dhe, në disa raste, mund ta forcojnë qeverinë e sanksionuar. Kufizimet krijojnë edhe mundësi fitimi për kontrabandistët dhe rrjetet që i anashkalojnë. Përvoja e Irakut gjatë viteve 1990 tregoi se masa shumë të rënda ekonomike, edhe kur shoqërohen me veprime ushtarake, nuk garantojnë vetvetiu as ndryshimin e politikës, as rrëzimin e qeverisë. Vlerësimi i tyre kërkon dallimin ndërmjet synimit të deklaruar, ndikimit real mbi vendimmarrësit dhe pasojave mbi shoqërinë.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare