Mënyrë e institucionalizuar për t’u dhënë grupeve historikisht të disavantazhuara mundësi më të mëdha pjesëmarrjeje në jetën publike. Zakonisht përfshin përdorimin e kritereve të ndryshme të përzgjedhjes ose rezervimin e vendeve për pjesëtarë të grupeve të caktuara, me synim zbutjen e pabarazive shoqërore të trashëguara.

Në një dallim të zakonshëm terminologjik, diskriminimi pozitiv ndahet nga veprimi pozitiv ose afirmativ në kuptimin më të gjerë. Ky i fundit mund të përfshijë masa aktive për të nxitur pjesëmarrjen në jetën shoqërore, ekonomike e politike pa ndryshuar domosdoshmërisht kriteret përfundimtare të përzgjedhjes. Për shembull, një institucion mund t’i shpërndajë njoftimet e punësimit në gazeta lokale, revista ose kanale që arrijnë posaçërisht grupe të nënpërfaqësuara. Terminologjia ndryshon ndërmjet vendeve dhe këto emërtime nuk përdoren gjithnjë në të njëjtën mënyrë.

Masa të tilla mund të kenë synim drejtpërdrejt politik. Një shembull është sistemi i kuotave që përdori Partia Laburiste britanike për të shtuar përfaqësimin e grave brenda partisë. Në raste të tjera, qëllimi është zgjerimi i mundësive përmes arsimit. Në Shtetet e Bashkuara, disa prej rasteve të debatueshme të viteve 1970 lidheshin me rezervimin e një numri të caktuar vendesh në programe të institucioneve arsimore.

India ka zhvilluar një nga sistemet më të gjera të masave të posaçme për grupe të disavantazhuara historikisht. Ai përfshin vende të rezervuara në punësimin publik, në arsim dhe në institucione përfaqësuese për kategori të përcaktuara kushtetuesisht dhe ligjërisht, ndër to kastat dhe fiset e regjistruara. Baza kushtetuese përbëhet nga disa dispozita që trajtojnë veçmas arsimin, punësimin dhe përfaqësimin politik; rezervimi i vendeve në dhomën e popullit dhe në asambletë e shteteve, për shembull, rregullohet nga nenet 330 dhe 332.

Mbështetësit i shohin këto politika si shlyerje të një borxhi historik nga grupet mbizotëruese dhe si mënyrë për të krijuar kushte reale pjesëmarrjeje, duke çuar drejt shoqërive më të integruara. Kritikët argumentojnë se trajtimi i ndryshëm bie ndesh me barazinë formale dhe përzgjedhjen sipas meritës. Ata shtojnë se mbrojtja e grupeve të caktuara nga konkurrenca mund t’i përforcojë paragjykimet në vend që t’i zhdukë. Debati përqendrohet kështu te marrëdhënia ndërmjet barazisë së trajtimit, pabarazive të pikënisjes dhe mjeteve për korrigjimin e tyre.