Wilson, Woodrow
October 18, 2026 2026-10-18 8:12Woodrow Wilson (1856–1924) ishte studiues i shkencës politike dhe president i Shteteve të Bashkuara gjatë viteve 1913–1921. Karrierën e nisi në mësimdhënien universitare. Ishte rektor i Universitetit Princeton nga viti 1902 deri më 1910; u zgjodh guvernator i Nju-Xhersit më 1910 dhe e ushtroi detyrën nga viti 1911 deri më 1913, përpara se të merrte presidencën.
Si president, fillimisht u dallua për një program të gjerë reformash të brendshme të realizuara përmes legjislacionit. Pas rizgjedhjes më 1916, e udhëhoqi hyrjen e Shteteve të Bashkuara në Luftën e Parë Botërore më 1917 dhe u bë një nga hartuesit kryesorë të rregullimit të paqes në Paris. Krijimi i mekanizmave për ruajtjen e paqes ndërkombëtare ishte, për të, pjesë thelbësore e marrëveshjes. Megjithatë, Senati nuk e ratifikoi Traktatin e Versajës dhe Shtetet e Bashkuara nuk u anëtarësuan në Lidhjen e Kombeve. Kjo përbënte një humbje të rëndë politike dhe personale për Wilson-in.
Rasti i tij është i veçantë sepse një studiues që kishte arritur reputacion në analizën e politikës pati mundësinë të vinte në provë, në nivelin më të lartë të pushtetit, disa nga idetë e veta teorike. Në shkrimet e hershme ai e kritikonte ashpër rendin kushtetues amerikan për pengesat ndaj udhëheqjes së efektshme kombëtare. Qeverisja kongresionale, botuar më 1885, kritikonte funksionimin e Kongresit dhe ishte pesimiste për mundësinë që Shtëpia e Bardhë të siguronte drejtim të vërtetë politik. Vepra u bë një kritikë klasike dhe me ndikim e qeverisjes kongresionale.
Qeverisja kushtetuese në Shtetet e Bashkuara, e vitit 1908, kishte një ton më optimist. Dalja e vendit si fuqi në skenën botërore dhe shembulli i presidencës së Theodore Roosevelt-it e kishin bindur Wilson-in se udhëheqja e fortë nga kreu i ekzekutivit ishte e mundur brenda sistemit ekzistues. Nëpërmjet shkrimeve, ndikimit në opinionin publik në kapërcyell të shekujve XIX e XX dhe veprimtarisë së vet si president, Wilson-i mund të konsiderohet një nga figurat që ndihmuan në formimin e presidencës moderne amerikane.