Veto
October 18, 2026 2026-10-18 8:12Vetoja është e drejta ose veprimi për të ndaluar, bllokuar ose refuzuar miratimin e një projektligji apo propozimi politik. Fjala vjen nga latinishtja dhe do të thotë «unë ndaloj». Fuqia e vetos dhe mundësia për ta kapërcyer varen nga rregullat e institucionit ku përdoret.
Në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, secili nga pesë anëtarët e përhershëm mund të bllokojë me votë kundër miratimin e një vendimi për çështje joprocedurale. Abstenimi i një anëtari të përhershëm nuk trajtohet njësoj si vota kundër. Gjatë Luftës së Ftohtë, përdorimi i vetos e pengoi shpesh Këshillin të vepronte, duke pasqyruar konfliktin ndërmjet fuqive të mëdha.
Kushtetuta e Shteteve të Bashkuara i jep presidentit mundësinë të kundërshtojë legjislacionin e miratuar nga Kongresi. Një projektligj që ka kaluar Dhomën e Përfaqësuesve dhe Senatin i paraqitet presidentit. Ai mund ta nënshkruajë ose ta kthejë, së bashku me kundërshtimet e veta, në dhomën ku ka nisur. Kthimi i arsyetuar përbën veton e zakonshme; nuk kërkohet ndonjë formulë e veçantë e shkruar mbi dokument me fjalën «veto». Kongresi mund ta kapërcejë kundërshtimin presidencial me një shumicë prej dy të tretash në secilën dhomë, sipas rregullave kushtetuese të votimit.
Nëse presidenti nuk e nënshkruan dhe nuk e kthen projektligjin brenda dhjetë ditëve, duke përjashtuar të dielat, ai bëhet ligj pa nënshkrim. Këto nuk janë thjesht dhjetë ditë pune të Kongresit. Kur ndërprerja e punimeve të Kongresit e pengon kthimin brenda afatit kushtetues, projektligji nuk bëhet ligj; ky rast njihet si veto e xhepit. Jo çdo pushim ose ndërprerje e shkurtër e punimeve krijon automatikisht një veto të tillë: rëndësi ka nëse kthimi i projektligjit është realisht i penguar në kuptimin kushtetues.
Vetoja i jep presidentit ndikim të madh në politikëbërje edhe kur partia e tij nuk ka shumicë në Kongres. Për ta mbrojtur veton, zakonisht mjafton të pengohet arritja e dy të tretave në njërën nga dhomat; një grup më i madh se një e treta e votuesve të asaj dhome mund të jetë vendimtar. Presidentë që vepruan në kushte qeverisjeje të ndarë, si Dwight Eisenhower-i, Richard Nixon-i, Gerald Ford-i dhe George H. W. Bush-i, e përdorën gjerësisht këtë mjet. Edhe kërcënimi i vetos mund të ndikojë në negociatat mbi përmbajtjen e ligjit.
Presidenti amerikan ushtron veton mbi projektligjin në tërësi. Guvernatorët e shumë shteteve kanë, sipas kushtetutave dhe ligjeve përkatëse, kompetenca për të kundërshtuar zëra të veçantë, veçanërisht të shpenzimeve. Propozimet për t'ia dhënë një fuqi të ngjashme presidentit federal janë kundërshtuar për shkak të ndryshimit që mund të sjellin në ekuilibrin ndërmjet ekzekutivit dhe legjislativit. Ligji federal i vitit 1996 për anulimin e zërave të veçantë u shpall antikushtetues nga Gjykata e Lartë më 1998, në çështjen Clinton kundër Qytetit të Nju-Jorkut. Për rrjedhojë, ai nuk krijoi një kompetencë të qëndrueshme presidenciale për të rishkruar pjesërisht ligjet e miratuara.