Qëndrim që u jep vlerë traditave dhe, në kuptimin e fortë politik ose kulturor, kërkon ruajtjen, mbrojtjen ose ringjalljen e tyre kundrejt bindjeve dhe praktikave jotradicionale. Fjala traditë fillimisht nënkuptonte dorëzimin ose përcjelljen e diçkaje nga njëri te tjetri dhe u lidh veçanërisht me transmetimin gojor të dijeve, rrëfimeve dhe legjendave. Nga ky kuptim historik shpjegohet afërsia e ngushtë ndërmjet traditës dhe trashëgimisë gojore, megjithëse tradita mund të përcillet edhe përmes shkrimit dhe institucioneve.

Në vendet perëndimore ekzistoi për një kohë të gjatë një dallim, dhe shpesh tension, ndërmjet besimeve të trashëguara popullore dhe kulturës së lartë të shkruar, të përfaqësuar nga klasikët dhe feja institucionale. Një marrëdhënie e ngjashme është shfaqur në shoqëri joperëndimore ndërmjet vlerave e mënyrave vendëse të mendimit dhe ideve të importuara nga Perëndimi si më të përparuara ose moderne.

Në fushën fetare, veçanërisht në katolicizmin e mesit të shekullit XIX, tradicionalistët e mbështesnin të vërtetën fetare te një zbulesë themelore, të mishëruar në jetën e Krishtit dhe të zhvilluar përmes traditës. Në kuptimin më të gjerë laik, tradicionalist është ai që i jep rëndësi trashëgimisë kulturore dhe zakonit. Tradita mund të përfshijë bindje fetare, zakone sportive, praktika gjuhësore ose mënyra ushqyerjeje.

Duhet dalluar ndjekja e zakoneve nga mbrojtja e tyre si parim. Një banor i Anglisë veriore që mban zagarë të vegjël të racës whippet dhe pëllumba, flet dialektin vendës dhe parapëlqen salsiçen me gjak, byrekun me patate dhe purenë e bizeleve mund të quhet tradicionalist në të folurën e përditshme. Megjithatë, ky zakon personal mund të jetë krejt jopolitik. Ai mund të mbrojë lirinë e shijeve të të tjerëve dhe të mos dëshirojë as përhapjen, as mbrojtjen institucionale të zakoneve të veta. Nëse i pëlqen ato thjesht për vetveten dhe jo sepse janë tradicionale, përdorimi i termit në kuptimin e fortë bëhet i diskutueshëm.

Tradicionalizmi politik shfaqet kur e kaluara dhe vazhdimësia kulturore bëhen arsye për të mbrojtur ose ringjallur praktika kundër alternativave moderne. Fuqia e tij është nënvlerësuar shpesh. Socializmi marksist dhe kapitalizmi liberal janë kryesisht doktrina përparimtare dhe racionaliste: mund t'i tolerojnë disa tradita, por nuk i vlerësojnë domosdoshmërisht për shkak të prejardhjes së tyre tradicionale.

Një shpjegim i tërheqjes së tradicionalizmit është se këto doktrina nuk kanë arritur gjithmonë t'u japin njerëzve kuptim shpirtëror e kulturor, ndjenjë përkatësie ose bindje për një arritje të qëndrueshme. Kjo mund ta forcojë kërkimin e sigurisë te zakoni dhe trashëgimia. Nacionalizmi dhe ringjalljet fetare në shoqëri në zhvillim janë shprehje të fuqishme të këtij orientimi. Në Perëndim shfaqen edhe forma më të buta e më pak politike: mbrojtja e birrës tradicionale, ringjallja e muzikës popullore, e valleve dhe e zakoneve festive. Këto shembuj tregojnë se tradicionalizmi shtrihet nga preferenca kulturore deri te projekte të rëndësishme politike.