Titizëm

Titizmi është varianti i komunizmit i zhvilluar në Jugosllavi nën udhëheqjen e Josip Broz Titos (1892–1980). Ushtria partizane që ai drejtoi kishte bazë të fuqishme vendase dhe luajti rol vendimtar në çlirimin e vendit nga pushtuesit gjermanë dhe aleatët e tyre. Kjo i dha udhëheqjes jugosllave një shkallë pavarësie ndaj Bashkimit Sovjetik më të madhe se ajo e shumë regjimeve të tjera komuniste të Evropës Lindore pas vitit 1945. Prishja me Moskën më 1948–1949 hapi rrugën për zhvillimin e një modeli të veçantë socialist.

Ky model u largua gradualisht nga planifikimi i centralizuar sovjetik, zhvilloi mekanizma tregu dhe vendosi vetadministrimin e punëtorëve në ndërmarrje, ndërsa në bujqësi ruajti një sektor të rëndësishëm privat. Nuk bëhej fjalë për zhdukjen e çdo planifikimi ose ndërhyrjeje shtetërore. Në organizimin politik, reformat e decentralizuan federatën dhe ua shtuan kompetencat njësive përbërëse. Pretendimi zyrtar ishte se partia duhej të kalonte nga komandimi i drejtpërdrejtë administrativ drejt udhëheqjes ideologjike; ajo u riemërtua Lidhja e Komunistëve. Megjithatë, nuk hoqi dorë nga monopoli politik dhe roli i saj drejtues mbeti pjesë e rendit kushtetues.

Tito kishte rol qendror në menaxhimin e tensioneve ekonomike e politike rajonale dhe të armiqësive të trashëguara ndërmjet bashkësive, veçanërisht ndërmjet serbëve dhe kroatëve. Megjithëse rendi shpallte barazinë kombëtare, serbët ruajtën peshë mbizotëruese në pjesë të rëndësishme të aparatit ushtarak dhe policor. Pas vdekjes së Titos më 1980, prirjet për shkëputje u forcuan. Në kushtet e krizës së komunizmit në Evropën Lindore, drejtues dhe lëvizje me prejardhje si komuniste, ashtu edhe antikomuniste, përqafuan strategji nacionaliste skajore. Përplasjet e tyre kontribuuan në shpërbërjen e federatës dhe në luftërat që përfshinë pjesë të ndryshme të vendit.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare