Tërësia e mendimit politik të Mesjetës, e trajtuar këtu kryesisht në kontekstin e Evropës Perëndimore dhe të marrëdhënieve ndërmjet Kishës dhe pushtetit laik. Një shtysë e rëndësishme për zhvillimin e tij ishte konflikti mbi investiturën, pra mbi të drejtën për t'i emëruar peshkopët dhe për t'u dhënë shenjat e detyrës së tyre. Meqë kleri zotëronte një pjesë shumë të madhe të aftësive të shkrimit, leximit dhe llogaritjes, perandorët, mbretërit, dukët dhe sundues të tjerë mbështeteshin tek ai për administrimin e zotërimeve. Për sunduesit ishte e rëndësishme që klerikët e lartë të ishin jo vetëm administratorë të aftë, por edhe besnikë politikë. Ata kundërshtonin emërime të papëlqyeshme nga autoritetet kishtare dhe vendosnin kandidatët e vet, duke pretenduar t'u jepnin pushtet shpirtëror dhe kohor. Rezistenca e papatit ndaj kësaj praktike u bë veçanërisht e fuqishme nën Gregorin VII, papë në vitet 1073–1085.

Paraardhësit e tij, Leoni IX dhe Nikolla II, i kishin shtruar pretendimet papnore në forma më të përmbajtura. Gregori VII shkoi më tej. Në një kohë kur epërsia praktike e papatit brenda hierarkisë kishtare nuk ishte plotësisht e siguruar, ai pretendoi përparësinë e papës edhe në çështje kohore. Sigurimi i kontrollit mbi emërimin e kryepeshkopëve kishte qenë vetë një arritje për papatin. Kjo përfshinte të drejtën për të shkarkuar sundues dhe për t'i liruar nënshtetasit nga betimi i besnikërisë ndaj tyre. Mbështetja kërkohej në tekste biblike, sidomos te Mateu 16:19 dhe Luka 22:38, si edhe te dokumenti i njohur si Dhurimi i Kostandinit.

Ky dokument, i hartuar në shekullin VIII dhe i paraqitur si akt shumë më i hershëm, ishte një falsifikim. Ai pohonte se perandori Kostandin, pas kthimit në krishterim, ia kishte dorëzuar papës Silvestri I pushtetin perandorak në Perëndim, duke përfshirë Romën, Italinë, provincat dhe ishujt. Pretendimet për epërsinë papnore u përsëritën gjatë shekujve pasues dhe gjetën një shprehje veçanërisht të fortë në bulën Unam Sanctam të Bonifacit VIII, më 1302. Konflikti me mbretin Filip IV të Francës arriti kulmin kur njerëzit e lidhur me mbretin e ndaluan papën në Anagni më 1303.

Ndër mendimtarët që, me dallime të rëndësishme, mbështetën autoritetin e Kishës ishin Egidi i Romës, Gjoni i Salisbury-t dhe Toma i Akuinit. Në anën kundërshtare u rreshtuan Dante dhe, me një qëndrim veçanërisht të fortë kundër pretendimeve papnore, Marsili i Padovës. Ndarja nuk ishte e thjeshtë: pranimi i epërsisë shpirtërore të Kishës nuk nënkuptonte te çdo autor të njëjtën teori për kompetencat e papës mbi qeverisjen laike.

Egidi i Romës, rreth viteve 1247–1316, shkroi dy vepra të rëndësishme politike. Mbi qeverisjen e princave, e hartuar afërsisht ndërmjet viteve 1277 dhe 1280 për princin që do të bëhej Filipi IV, mbështetet kryesisht te Aristoteli dhe mendimi i Tomës së Akuinit. Mbi pushtetin kishtar, e hartuar me gjasë më 1302, mbron një version të fortë të epërsisë papnore dhe ishte ndër burimet intelektuale të bulës Unam Sanctam. Kështu, një autor që kishte shkruar për mbretin e ardhshëm francez u bë më vonë mbështetës teorik i pretendimeve të kundërshtarit të tij papnor. Në karrierën e tij përfshihet edhe periudha e mësimdhënies teologjike në Paris, gjatë viteve 1285–1292.

Një mënyrë për t'i pajtuar dy veprat është të thuhet se e para shqyrton sunduesin në rolin e tij kohor, ndërsa e dyta trajton burimin përfundimtar të pushtetit kohor dhe shpirtëror. Sipas një vlerësimi të zakonshëm, vepra e parë vazhdon kryesisht traditën aristoteliane e tomiste, ndërsa e dyta zhvillon një argument papalist të mbështetur në ide augustiniane. Egidi pohonte se i gjithë pushteti vjen nga Perëndia nëpërmjet Kishës dhe veçanërisht papës, si mëkëmbës i Krishtit. Papa ua beson pushtetin kohor sunduesve laikë dhe, kur është e nevojshme, mund t'ua tërheqë atë dhe t'i çlirojë nënshtetasit nga besnikëria.

Një pjesë e argumentit mbështetet te fakti se pushteti kohor përfshin autoritetin mbi jetën e njerëzve. Sipas Egidit, ky autoritet i përket përfundimisht vetëm Perëndisë, ndaj mund të jepet nëpërmjet përfaqësuesit të tij, Kishës dhe papës. Megjithatë, zotërimi i autoritetit përfundimtar nuk barazohej me ushtrimin e përditshëm të çdo kompetence kohore nga vetë Kisha. Ajo kishte të drejtën të drejtonte ose të autorizonte përdorimin e këtij pushteti, ndërsa ushtrimi i zakonshëm u lihej sunduesve laikë.

Gjoni i Salisbury-t, rreth viteve 1115–1180, kishte qenë sekretar i Thomas Becket-it dhe përfaqësonte një qëndrim më të përmbajtur. Në veprën Policraticus, ai argumentonte se pushteti kohor vinte nga dora e Kishës, por nuk ia jepte asaj të drejtën për të rrëzuar sunduesit. Këtë rol ua linte nënshtetasve. Ashtu si disa teoricienë të tjerë mesjetarë, ai pranonte mundësinë e vrasjes së tiranit. Sunduesi bëhej tiran kur shkelte ligjet e moralit natyror ose të drejtësisë natyrore.

Gjoni e interpretonte pohimin e juristit romak Ulpian, se vendimi i sunduesit ka fuqinë e ligjit, në kuptim juridik dhe jo absolutist. Pohimi nuk i jepte sunduesit të drejtën të bënte ligjërisht çfarë të dëshironte; ligjvënia e tij e ligjshme kishte fuqi në bazë të kompetencave që populli ia kishte besuar. Në këtë interpretim, qëllimi kryesor ishte kufizimi i pushtetit kohor, më tepër sesa zgjerimi i autoritetit papnor. Sistematizimi i teorisë së tij politike është gjykuar më pak i plotë se ai i Tomës së Akuinit, por rëndësia e tij qëndron te lidhja që vendosi midis ligjshmërisë, drejtësisë dhe kufizimit të sunduesit.

Nga këto polemika ndërmjet Kishës dhe pushtetit laik dolën teori mbi burimin e autoritetit, detyrimin për bindje, kufijtë e qeverisjes dhe rezistencën ndaj tiranisë. Ato krijuan një pjesë të bazës intelektuale të mendimit politik të Reformacionit dhe ndikuan edhe në periudhat e mëvonshme.