Të mira pozicionale
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Të mira, një pjesë vendimtare e vlerës së të cilave buron nga rrallësia e tyre ose nga pozita relative që i japin zotëruesit kundrejt të tjerëve. Fred Hirsch e zhvilloi konceptin në librin Social Limits to Growth, të botuar fillimisht më 1976 dhe në botime të vitit 1977. Ndër shembujt e tij janë hapësirat rurale të paprekura dhe kualifikimet e larta arsimore: përhapja e qasjes mund të pakësojë pikërisht veçantinë, qetësinë ose përparësinë krahasuese për të cilën këto të mira kërkohen. Një kualifikim mund të ruajë dobinë e vet arsimore edhe kur humbet një pjesë të fuqisë dalluese në konkurrencën për vende pune.
Hirschi argumentonte se konkurrenca për përparësitë thjesht pozicionale ka shumën zero: përmirësimi i pozitës relative të njërit kërkon përkeqësimin e pozitës relative të dikujt tjetër. Të gjithë mund të kenë më shumë të mira materiale, por nuk mund të zënë njëkohësisht një pozitë më të lartë se të gjithë të tjerët.
Kjo tezë e dallonte Hirschin nga dy qëndrime ndaj rritjes ekonomike. Nga njëra anë qëndronin autorët e raportit Kufijtë e rritjes, të përgatitur për Klubin e Romës nga Donella Meadows dhe bashkëpunëtorët më 1972, që paralajmëronin për kufijtë fizikë të burimeve dhe për pasojat e vazhdimit të rritjes sipas prirjeve ekzistuese. Nga ana tjetër qëndronin ekonomistët që nuk shihnin kufij të pakapërcyeshëm për përmirësimin e mirëqenies nëpërmjet shtimit të bollëkut material. Hirschi e vendoste theksin te kufijtë shoqërorë të këtij përmirësimi. Kritikët kanë argumentuar se dallimi ndërmjet të mirave pozicionale dhe të mirave të tjera nuk i qëndron një shqyrtimi të imët, por koncepti ka mbetur me ndikim.