Të drejta që i përkasin në mënyrë të barabartë çdo personi për vetë faktin se është njeri, pavarësisht racës, kombësisë ose përkatësisë në një grup shoqëror. Në kuptimin moral, ato janë pretendime themelore e të patjetërsueshme që përcaktojnë kushtet minimale për dinjitetin njerëzor dhe një jetë të pranueshme. Njohja e tyre në traktate, kushtetuta dhe ligje u jep edhe forma juridike mbrojtjeje.

Një klasifikim i njohur dallon tri breza të drejtash. Brezi i parë përfshin të drejtat civile e politike, si e drejta për jetën, lirinë dhe mbrojtjen nga tortura. Ato vendosin kufij ndaj asaj që mund t'i bëjnë individit shteti dhe të tjerët. Brezi i dytë përfshin të drejtat ekonomike e shoqërore, që kërkojnë edhe masa vepruese dhe sigurim burimesh nga institucionet publike. Disa analistë i kanë quajtur më tepër ideale ose synime, sepse shoqëritë me burime të pamjaftueshme nuk arrijnë t'i përmbushin plotësisht. Ky është një qëndrim në debat, jo mohim i vetvetishëm i statusit të tyre si të drejta. Brezi i tretë lidhet me pretendime për paqe, zhvillim dhe ndihmë humanitare. Shumë të drejta u përkasin individëve, ndërsa disa formulohen edhe si të drejta kolektive, si vetëvendosja e popujve.

Kombet e Bashkuara i shpallën parimet themelore në Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut më 1948. Deklarata u miratua si rezolutë e Asamblesë së Përgjithshme dhe nuk është vetë traktat detyrues. Më 1966 u miratuan Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike dhe Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Ekonomike, Shoqërore dhe Kulturore. Të drejtat njihen gjithashtu në kushtetutat e shumë vendeve dhe në sisteme rajonale. Një shembull është Konventa Europiane për të Drejtat e Njeriut, e lidhur me Këshillin e Europës.

Pohimet për të drejtat e njeriut janë normative: përcaktojnë se si duhet të trajtohen njerëzit dhe çfarë detyrimesh duhet të kenë institucionet. Kritikët e universalitetit argumentojnë se disa formulime shprehin ideologji ose përvoja kulturore të veçanta. Në këtë debat është përmendur, për shembull, pretendimi i udhëheqësve të Singaporit se «vlerat aziatike» ofrojnë një kuadër më të përshtatshëm për disa shoqëri të Azisë Lindore.

Një tjetër debat lidhet me përparësinë që mund t'i jepet interesit shtetëror ose gjendjes së jashtëzakonshme. Disa komentues dhe qeveri i kanë përdorur këto arsye për të justifikuar cenime të të drejtave. Megjithatë, justifikimi politik duhet dalluar nga lejimi juridik: traktatet parashikojnë kushte për kufizime ose shmangie të përkohshme nga disa detyrime, ndërsa disa ndalime, si ai i torturës, nuk lejojnë shmangie as në gjendje të jashtëzakonshme.

Pretendimet për të drejtat e njeriut mund të sfidojnë sovranitetin dhe ushtrimin e pushtetit shtetëror. Nga ana tjetër, respektimi i tyre mund t'ia forcojë një shteti legjitimitetin ndërkombëtar, reputacionin dhe sigurinë e jashtme. Zhvillimi i mbrojtjes ndërkombëtare ka shoqëruar edhe kërkesat për presion të jashtëm ndaj qeverive që abuzojnë me këto të drejta. Akuza për gjenocid përbën një rast veçanërisht të rëndë, që ngre çështje të përgjegjësisë ndërkombëtare dhe të mbrojtjes së popullsisë.