Shtet i krijuar nga procesi i dekolonizimit, veçanërisht pas Luftës së Dytë Botërore. Shumë prej këtyre shteteve e lidhën pavarësinë me një program të zhvillimit ekonomik dhe shoqëror, ndaj në disa analiza përshkruhen edhe si shtete zhvillimore. Megjithatë, dy nocionet nuk janë sinonime të plota: paskolonial tregon prejardhjen historike, ndërsa zhvillimor tregon rolin dhe aftësitë e shtetit në drejtimin e zhvillimit.

Shtetet paskoloniale shpesh trashëguan institucione dhe mënyra administrimi nga periudha koloniale. Modeli parlamentar britanik, për shembull, u përdor në Indi dhe në disa ish-koloni të tjera britanike. Trashëgimia institucionale u ndërthur me kërkesat e reja për përfaqësim politik, shtetformim dhe zhvillim kombëtar.

Analiza mund të dallojë dy çështje: programin politik e ekonomik të shtetit dhe kapacitetin e tij për ta zbatuar atë. Shumë shtete të reja filluan me një orientim ndërhyrës në ekonomi, por aftësia për të realizuar programet varej nga sistemi politik dhe administrativ që u zhvillua. Një shtet quhet i fortë ose i dobët sipas aftësisë për t'i kthyer vendimet në veprim, përmes një infrastrukture politike që funksionon. Kjo e dallon shtetin e fortë nga shteti thjesht despotik: pushteti i pakufizuar i drejtuesit nuk garanton administratë efektive.

Kapaciteti lidhet me burimet ekonomike, por edhe me marrëdhëniet ndërmjet ekzekutivit dhe burokracisë, si dhe ndërmjet shtetit dhe shoqërisë civile. Lidhja e ngushtë e shtetit me shoqërinë është interpretuar në dy mënyra. Ajo mund të tregojë forcë, nëse mundëson bashkëpunim të qëndrueshëm ndërmjet institucioneve shtetërore dhe grupeve shoqërore. Por mund të tregojë dobësi, nëse interesat e veçanta depërtojnë në shtet dhe e nënshtrojnë atë, duke ia penguar vendimmarrjen autonome.

Kapaciteti i dobët është lidhur edhe me dhunën politike. Kur mungojnë institucionet për marrjen dhe zbatimin e vendimeve, shteti mund të mbështetet gjithnjë e më shumë te forca, duke nxitur kundërdhunë dhe një rreth të përshkallëzimit të konfliktit. Prandaj qeverisshmëria, pra aftësia për të siguruar rend, legjitimitet dhe zbatim të politikave, është një shqetësim qendror në studimin e shteteve paskoloniale.