Shteti-komb është, në kuptimin e drejtpërdrejtë, një shtet sovran territori dhe popullsia e të cilit përputhen me një komb të vetëm ose ku një komb përbën bashkësinë mbizotëruese. Ai është njëkohësisht koncept analitik, ideal politik dhe përfytyrim kolektiv me fuqi të madhe mobilizuese. Përdoret gjerësisht si njësia bazë në studimin e marrëdhënieve ndërkombëtare, por shpesh zbatohet tepër lehtë ndaj shteteve reale, pa u shqyrtuar nëse ato i plotësojnë kushtet e konceptit.

Kuptimi i tij buron nga bashkimi i dy nocioneve të ndryshme. Shteti është organizimi politik që ushtron sovranitet brenda kufijve gjeografikë dhe që marrëdhëniet me entitetet e tjera sovrane i zhvillon si njësi e pavarur. Një sistem i përbërë nga shtete-kombe përfytyrohet kështu si bashkësi njësish sovrane juridikisht të barabarta. Kombi, nga ana tjetër, është bashkësia njerëzore që lidhet nga një identitet i përbashkët dhe nga vetëdija e vazhdimësisë historike. Në konceptimin kulturor të kombit theksohen gjuha, kultura dhe prejardhja etnike; konceptime të tjera u japin më shumë peshë përkatësisë qytetare dhe institucioneve të përbashkëta. Në të dyja rastet, rëndësi ka ndjenja e identitetit kolektiv.

Bashkimi i kombit me shtetin i ofron elitës qeverisëse një ndërthurje të fuqishme legjitimiteti dhe efektshmërie: qeverisja paraqitet si shprehje e vullnetit të një bashkësie që e njeh veten si të tillë. Megjithatë, shteti-komb i përsosur, me përputhje të plotë territoriale, politike dhe kulturore, është një tip ideal, jo përshkrim i saktë i përvojës historike. Shumë qeveri janë përpjekur t'i afrohen këtij modeli për të rritur legjitimitetin dhe qëndrueshmërinë. Ai pati rol të veçantë në ndërtimin e kombeve gjatë shekullit XIX. Më pas shumë qeveri të vendeve postkoloniale kërkuan të krijonin një ndjenjë kombëtare që do ta mbështeste shtetin e sapoformuar dhe zhvillimin shoqëror e ekonomik.

Një strategji e përdorur për forcimin e kohezionit të brendshëm është krijimi i një përfytyrimi të fuqishëm të armikut, qoftë jashtë kufijve, qoftë brenda shoqërisë. Megjithëse mund ta mobilizojë popullsinë rreth shtetit, kjo strategji mund të prodhojë përjashtim dhe konflikt, duke shtuar paqëndrueshmërinë e sistemit ndërkombëtar.

Gjatë pjesës së fundit të shekullit XX, rritja e korporatave shumëkombëshe, organizatave ndërkombëtare dhe bashkësive të tjera të organizuara nxiti debate mbi kufizimin relativ të fuqisë së shtetit-komb. Integrimi mbikombëtar, veçanërisht në Bashkimin Evropian, e vuri në pikëpyetje modelin e thjeshtë të një sovraniteti të përqendruar në një nivel të vetëm. Po kështu, pakicat që identifikohen me një komb kryesor jashtë shtetit ku jetojnë, si gjermanët jashtë Gjermanisë dhe hungarezët jashtë Hungarisë, tregojnë vështirësinë e përputhjes së kufijve kombëtarë me ata shtetërorë. Këto zhvillime nuk e bëjnë shtetin të parëndësishëm, por kërkojnë që përdorimi i termit të marrë parasysh ndarjen e autoritetit dhe shumëllojshmërinë e identiteteve.