Shoqëri industriale
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Shoqëri e karakterizuar nga një ndarje e zhvilluar e punës dhe nga mbështetja në prodhimin në shkallë të gjerë përmes makinerive të vëna në lëvizje nga burime energjie. Ky përkufizim nuk përcakton vetvetiu mënyrën e organizimit të tregjeve ose të pronësisë. Për këtë arsye, emërtimi është përdorur si për shoqëri kapitaliste, ashtu edhe për shoqëri socialiste të industrializuara.
Saint-Simon-i e përdori kategorinë në kundërvënie historike me shoqërinë ushtarake dhe përfytyroi një të ardhme teknokratike, ku prodhuesit, specialistët dhe organizimi racional i prodhimit do të kishin rol drejtues. Autorë të tjerë, të përqendruar te shoqëria e re e tregut, theksuan një tipar shtesë: pjesëmarrjen e gjerë të njerëzve në tregun e punës dhe pjesëmarrjen e kufizuar të prodhuesve të drejtpërdrejtë në treg si shitës të produkteve që krijojnë. Punëtorët shesin fuqinë e tyre punëtore, ndërsa produktet tregtohen nga pronarët e mjeteve të prodhimit. Marksi e shihte këtë si tipar të formës kapitaliste të shoqërisë industriale.
Teoritë e shoqërisë pasindustriale argumentojnë se është shfaqur një fazë e re, në të cilën ndarja e punës mund të bëhet më pak e ngurtë për shkak të aftësive të transferueshme nga një veprimtari në tjetrën. Bashkë me të dobësohet edhe disiplina e ngurtë e prodhimit fordian, e lidhur me punën e standardizuar dhe prodhimin masiv. Për këtë arsye, disa studiues marksistë përdorin emërtimin shoqëri postfordiste për këto forma të organizimit ekonomik e shoqëror.