Traditë intelektuale e lidhur me Institutin për Kërkime Shoqërore, të themeluar pranë Universitetit të Frankfurtit më 1923, dhe vatër kryesore e zhvillimit të teorisë kritike. Pas mbylljes nga nazistët më 1933 dhe një periudhe në Gjenevë, instituti u vendos më 1934 pranë Universitetit Columbia në New York. Rikthimi në Frankfurt filloi më 1949; instituti u rithemelua më 1950 dhe ndërtesa e tij e re u përurua më 1951. Më vonë, tradita u përtëri veçanërisht përmes Jürgen Habermas-it, që dha mësim në Frankfurt gjatë viteve 1960 dhe u rikthye atje më 1982.

Një tipar i rëndësishëm ishte ndërthurja e marksizmit me psikanalizën në analizën kritike të shoqërisë. Kjo lidhje shfaqet te veprat e Adorno-s dhe te studimi i personalitetit autoritar. Në mendimin e Habermas-it, psikanaliza shërben si model emancipimi: ashtu si synon ta çlirojë individin nga kontrolli i forcave të shtypura psikike, teoria kritike mund të ndihmojë në zbulimin dhe kapërcimin e kufizimeve shoqërore të vetëdijes.

Përqendrimi i Habermas-it te gjuha solli analizën e komunikimit të shtrembëruar në mënyrë sistematike. Përballë tij ai vendosi idealin e situatave të komunikimit ku të gjithë mund të marrin pjesë në dialog dhe ku argumenti nuk shtypet nga pushteti ose përjashtimi. Këto ide janë qendrore për rolin çlirues që teoria kritike i atribuon vetes. Ato çuan te teoria e veprimit komunikues, e orientuar drejt arritjes bashkëpunuese të mirëkuptimit ndërmjet pjesëmarrësve.

Një koncept tjetër i rëndësishëm është kriza e legjitimimit në kapitalizmin e zhvilluar. Habermas-i argumentonte se sunduesit mund të përballen me paaftësinë për të siguruar miratimin dhe përkushtimin e të qeverisurve, edhe kur institucionet vazhdojnë të funksionojnë. Kjo e lidh analizën e ekonomisë dhe të administrimit me çështjen e bazës shoqërore të bindjes dhe pranimit politik.