Shkëputja territoriale është largimi i një grupi dhe i territorit ku ai është i vendosur nga autoriteti i një shteti ekzistues, me synimin për të krijuar një njësi politike më vete ose për t'u bashkuar me një shtet tjetër. Nëse realizohet, grupi nxjerr nga kontrolli i shtetit të mëparshëm jo vetëm veten, por edhe territorin dhe burimet përkatëse.

Pjesëtarët e pakënaqur të një bashkësie politike kanë disa rrugë veprimi. Mund të kërkojnë zgjidhjen e ankesave nëpërmjet sistemit ekzistues, ose të kërkojnë ndryshimin e organizimit shtetëror përmes decentralizimit dhe shpërndarjes federale të pushtetit. Kur humbin besimin se këto rrugë do të japin rezultat, disa mund të zgjedhin emigrimin ose të synojnë përmbysjen revolucionare të shtetit. Shkëputja është një mundësi tjetër: ajo synon largimin nga autoriteti ekzistues, pa kërkuar domosdoshmërisht ndryshimin e regjimit për të gjithë popullsinë e mbetur.

Një shembull historik janë 11 shtetet jugore që u përpoqën të shkëputeshin nga Shtetet e Bashkuara dhe formuan Konfederatën, duke çuar në Luftën Civile Amerikane. Propozime për ndarje territoriale janë shfaqur edhe në programet e disa lëvizjeve të myslimanëve të zinj në Amerikë. Në Kanada, një pjesë e lëvizjes nacionaliste të Kebekut ka kërkuar shkëputjen e provincës dhe pavarësinë. Këto raste tregojnë se shkëputja mund të jetë si program politik i ndjekur përmes debatit dhe votimit, ashtu edhe objekt i një konflikti të armatosur.