Sheshi qendror i Pekinit, i emërtuar sipas Tiananmen-it, Portës së Paqes Qiellore. Pas revolucionit të vitit 1949 ai u bë një vend kryesor i tubimeve shtetërore dhe politike në Kinë. Emri lidhet veçanërisht me lëvizjen protestuese të pranverës së vitit 1989 dhe me shtypjen e saj të përgjakshme nga ushtria natën e 3–4 qershorit. Dhuna u ushtrua në Pekin, sidomos në rrugët drejt sheshit dhe rreth tij; ngjarja nuk kufizohet vetëm te hapësira fizike e sheshit. Pamjet e protestave dhe të ndërhyrjes u ndoqën në mbarë botën nëpërmjet televizionit.

Protestat nisën në prill si homazh studentor pas vdekjes së Hu Yaobang-ut, një udhëheqës reformator i Partisë Komuniste, të cilin konservatorët e kishin kundërshtuar për qëndrimin e tij më liberal. Ato shprehën shpresën për forcimin e krahut të prirur ndaj reformave politike, i përfaqësuar nga Zhao Ziyang-u. Kishin si sfond zhgënjimin ndaj Deng Xiaoping-ut. Gjatë protestave të viteve 1978–1979, shumë pjesëmarrës e kishin mbështetur Deng-un duke e konsideruar përkrahës të reformave politike, por ai ishte alarmuar nga kërkesat më radikale dhe kishte pranuar shtypjen e disidentëve. Më 1989, qëndrimi i tij i dykuptimtë ndaj demokratizimit ishte bërë një burim i rëndësishëm mosbesimi.

Kërkesat e shprehura nga shumë protestues ishin relativisht të moderuara: më shumë përgjegjshmëri qeveritare ndaj pakënaqësive që shoqëronin reformat ekonomike dhe më shumë liri për shtypin që të zbulonte korrupsionin e shpërdorimet. Lëvizja nuk ishte plotësisht e njëtrajtshme, por këto kërkesa nuk mund të barazohen thjesht me synimin për përmbysjen e menjëhershme të gjithë rendit politik.

Në shpjegimet e reagimit të udhëheqjes komuniste janë theksuar disa rrethana. Së pari, shumë udhëheqës të moshuar kishin qenë viktima të Gardave të Kuqe gjatë Revolucionit Kulturor dhe i trembeshin një zgjerimi të mobilizimit studentor të ngjashëm me atë të vitit 1966. Së dyti, vazhdimi dhe radikalizimi i protestave përkoi me vizitën e Mikhail Gorbachev-it në maj 1989. Prania e protestuesve prishi ceremonitë e pritjes dhe u perceptua nga udhëheqja si poshtërim publik. Kjo përkimësi nuk do të thotë se protestat e prillit kishin nisur me rastin e vizitës.

Së treti, studentëve iu bashkuan përfaqësues të sindikatave të pavarura të sapokrijuara, disa të frymëzuar nga Solidariteti polak. Së katërti, kur trupat u nisën drejt kryeqytetit, një mobilizim shumë i madh i punëtorëve dhe i banorëve, i vlerësuar në disa përshkrime deri rreth një milion vetë, u përpoq t'i mbronte studentët dhe ta pengonte avancimin e ushtrisë. Njësitë ushtarake u përballën me kundërshtim, fyerje dhe pengesa. Këto përplasje hynë në mënyrën se si udhëheqja e interpretoi krizën, por nuk justifikojnë përdorimin e forcës vdekjeprurëse kundër civilëve.

Së pesti, protestat u përhapën edhe në qytete të tjera të mëdha të Kinës, duke e kthyer çështjen në një sfidë kombëtare. Së gjashti, studentët ngritën statujën e quajtur Perëndesha e Demokracisë, e cila, përmes pamjeve televizive, u bë simbol ndërkombëtar dhe u lidh vizualisht me Statujën e Lirisë. Së shtati, disa analiza kanë theksuar mungesën e përvojës dhe të mjeteve të përshtatshme të policisë për administrimin e protestave të kësaj përmase si një faktor që favorizoi përdorimin e ushtrisë. Ky shpjegim institucional nuk e bën dhunën një pasojë të pashmangshme të ndërhyrjes ushtarake dhe nuk e largon përgjegjësinë e vendimmarrësve.

Shtypja u dënua gjerësisht si mizori ndaj demonstruesve dhe civilëve dhe si një dështim i rëndë politik. Në këtë vlerësim kritik, ajo e dëmtoi dinjitetin dhe legjitimitetin ndërkombëtar të udhëheqjes më shumë se vetë protestat, ndërsa drejtuesit nuk morën publikisht përgjegjësi të plotë personale për dhunën. Pasoja e menjëhershme politike ishte mënjanimi i Zhao Ziyang-ut, i cili kishte shfaqur mirëkuptim ndaj studentëve. Konservatorët u përpoqën të frenonin liberalizimin ekonomik, por kostot ekonomike dhe ndërhyrja e Deng-ut bënë që orientimi reformues në ekonomi të rifitonte forcë. Në vitet pas ngjarjeve, ky orientim bashkëjetoi me shtypjen e opozitës dhe me kontrollin e rreptë të veprimtarisë politike.