Procesi revolucionar rus i vitit 1917 përfshiu dy përmbysje kryesore: Revolucionin e Shkurtit, që rrëzoi carizmin, dhe kryengritjen bolshevike të Tetorit, që përmbysi Qeverinë e Përkohshme. Emërtimet ndjekin kalendarin julian, i cili përdorej atëherë në Rusi dhe ishte trembëdhjetë ditë prapa kalendarit gregorian: ngjarjet e Shkurtit ndodhën në mars, kurse kryengritja e Tetorit në nëntor, sipas kalendarit gregorian.

Pjesëmarrja e Rusisë në Luftën e Parë Botërore e kishte dëmtuar rëndë ekonominë, ndërsa autoriteti politik i carit po kundërshtohej nga grupe të ndryshme shoqërore. Sistemi u shemb gjatë një vargu demonstratash të nisura kryesisht spontanisht ndërmjet 23 dhe 27 shkurtit, përkatësisht 8 dhe 12 marsit. Gratë protestonin kundër çmimeve të larta dhe mungesave ushqimore; grevistët përlesheshin me trupat; ushtarë të garnizonit dezertonin ose bashkoheshin me protestuesit. Kriza kulmoi me abdikimin e Nikollës II më 2 mars, përkatësisht 15 mars.

Komiteti i Përkohshëm i Dumës, pas marrëveshjes me përfaqësuesit e sovjetit të Petrogradit, krijoi Qeverinë e Përkohshme me kryeministër princin Georgi Lvov. Ndikim të madh kishin Pavel Miliukovi dhe Partia Kushtetuese Demokratike, e njohur si Partia Kadete: një forcë liberale kushtetuese, por relativisht konservatore përballë kërkesave të së majtës revolucionare. Njëkohësisht u formua Sovjeti i Deputetëve të Punëtorëve dhe Ushtarëve, ku shumicën e kishin menshevikët dhe socialistët revolucionarë. Kështu filloi periudha e «pushtetit të dyfishtë», të cilën Trocki më pas e përshkroi edhe si pafuqi të dyfishtë. Mungonte një qendër shtetërore që të ushtronte autoritet të padiskutueshëm: qeveria e zotëronte pushtetin formalisht, ndërsa sovjeti kishte mbështetjen që mund ta kthente në pushtet real, por udhëheqësit e tij nuk pranonin ta merrnin tërësisht.

Urdhri nr. 1 i sovjetit, që parashikonte komitete të zgjedhura të ushtarëve dhe kufizonte bindjen ndaj autoriteteve ushtarake në çështje politike e qytetare, filloi të cenonte strukturën tradicionale hierarkike të ushtrisë. Kur Lenini u kthye në Rusi në prill, ai e vlerësoi sovjetin si një formë embrionale të pushtetit shtetëror, por i akuzoi menshevikët dhe socialistët revolucionarë se po bënin kompromis me Qeverinë e Përkohshme nga frika e një revolucioni të vërtetë. Tezat e Prillit kërkonin kalimin e gjithë pushtetit te sovjetet; bolshevikët duhej të fitonin shumicën në to. Paqja, buka dhe toka u vunë në qendër të programit politik.

Më 18 prill, përkatësisht 1 maj, Miliukovi deklaroi se Rusia do të respektonte marrëveshjet me aleatët dhe do ta vazhdonte luftën deri në fitore. Demonstratat kundër luftës, të njohura si Ditët e Prillit, shprehën pakënaqësinë në rritje ndaj qeverisë. Më 5 maj, përkatësisht 18 maj, u krijua një qeveri koalicioni me kadetë, menshevikë dhe socialistë revolucionarë. Kryeministër mbeti Lvovi; Aleksandër Kerenski mori drejtimin e Ministrisë së Luftës dhe u bë kryeministër vetëm në korrik. Koalicioni nuk i zgjidhi problemet urgjente të rënies së prodhimit industrial, kërkesave fshatare për tokë dhe shpërbërjes së infrastrukturës. Përkundrazi, në qershor nisi ofensivën ushtarake në Galici, e cila përfundoi me dështim.

Për 10 qershor ishte planifikuar një demonstratë në Petrograd, por ajo u anulua pas kundërshtimit të Kongresit të Sovjeteve; Lenini pranoi tërheqjen. Në demonstratën e madhe të 18 qershorit u shfaq dukshëm forca e parullave bolshevike dhe kërkesa që sovjeti të përballej me Qeverinë e Përkohshme. Mbështetja bolshevike në Petrograd po rritej më shpejt sesa në provinca dhe në front. Gjithnjë e më shumë punëtorë e ushtarë zhgënjeheshin nga ngurrimet e sovjetit, por kjo nuk i bënte automatikisht përkrahës të bolshevikëve. Edhe brenda vetë partisë bolshevike kishte mosmarrëveshje strategjike.

Disfata ushtarake, inflacioni, mungesat në furnizim dhe synimi i qeverisë për të dërguar garnizonin e Petrogradit në front, larg ndikimit të agjitatorëve, nxitën mobilizimet masive të Ditëve të Korrikut. Lenini ende e quante të parakohshme marrjen e pushtetit: lëvizja, sipas tij, ishte më shumë se demonstratë, por më pak se revolucion. Megjithatë, bolshevikët duhej t'i mbështetnin masat, sepse një parti revolucionare nuk mund ta braktiste bazën e vet. Represioni që pasoi, i miratuar edhe nga drejtuesit e sovjetit, i detyroi udhëheqësit bolshevikë të fshiheshin dhe e zhvendosi klimën politike djathtas.

Kerenski, i nxitur edhe nga aleatët, hyri në bisedime me komandën e lartë ushtarake. Pas largimit të ministrave kadetë në korrik, socialistët revolucionarë fituan peshë të madhe në qeverisje, ndërsa menshevikët mbetën me ndikim në drejtimin e sovjetit. Këta të fundit po e kuptonin se kundërrevolucioni do të kërcënonte edhe ata, jo vetëm bolshevikët, por nuk ishin të gatshëm të organizonin punëtorët kundër tij. Vendi po polarizohej: mbylljet e ndërmarrjeve nga punëdhënësit dhe grevat shoqëroheshin me komplote ushtarake, zënie tokash, largime të ushtarëve nga ushtria dhe zona ku Garda e Kuqe pengonte hyrjen e kundërshtarëve. Ndërsa ndikimi bolshevik rritej, ai i menshevikëve dhe i socialistëve revolucionarë dobësohej. Socialistët revolucionarë të majtë u afruan me bolshevikët dhe u shkëputën nga pjesa tjetër e partisë.

Në fund të gushtit, përkatësisht në fillim të shtatorit sipas kalendarit gregorian, gjenerali Lavr Kornilov ndërmori një përpjekje për të imponuar kontroll ushtarak. Kerenski kishte bashkëpunuar më parë me të për rivendosjen e rendit, por gjatë krizës e shkarkoi dhe kundërshtoi marshimin e trupave të tij; nuk e mbështeti përpjekjen deri në fund. Dështimi i Kornilovit e forcoi më tej të majtën revolucionare. Në shtator bolshevikët fituan shumicën në sovjete kyçe, përfshirë Petrogradin dhe Moskën, dhe Trocki u zgjodh kryetar i sovjetit të Petrogradit. Kjo nuk nënkuptonte se ata tashmë kontrollonin shumicën e të gjitha sovjeteve në Rusi.

Komiteti Ushtarak Revolucionar përgatiti kryengritjen e 25 tetorit, përkatësisht 7 nëntorit. Në Petrograd marrja e pikave strategjike, sulmi mbi Pallatin e Dimrit dhe dorëzimi i Qeverisë së Përkohshme u shoqëruan me relativisht pak gjakderdhje; në Moskë luftimet zgjatën më shumë. Më 26 tetor, përkatësisht 8 nëntor, u shpall qeveria sovjetike dhe u miratuan dekretet për tokën dhe paqen. Lenini deklaroi nisjen e ndërtimit të rendit socialist.

Bolshevikët mbeteshin pakicë në shkallë kombëtare. Në zgjedhjet e nëntorit për Asamblenë Kushtetuese morën afërsisht një të katërtën e votave, rreth 24–25 për qind, kundrejt rreth 38–39 për qind për socialistët revolucionarë. Këta të fundit siguruan pjesën më të madhe të votave, por jo shumicën absolute. Përkrahja bolshevike ishte veçanërisht e fuqishme në qendrat e mëdha industriale. Petrogradi, i quajtur më parë Shën-Petërburg dhe më pas Leningrad, kishte rëndësi të jashtëzakonshme politike e industriale. Përqendrimi i punëtorëve dhe ushtarëve lehtësonte mobilizimin, organizimin dhe zhvillimin e vetëdijes revolucionare. Pabarazia e këtyre kushteve ndërmjet qendrave dhe pjesëve të tjera të Rusisë u bë një problem themelor pas Tetorit.

Sipas interpretimit që e lidh kryengritjen me shpërbërjen e autoritetit shtetëror, Tetori i dha një zgjidhje revolucionare si krizës së gjatë shoqërore të carizmit, ashtu edhe ngërçit politik të vitit 1917. Pohimi se bolshevikët ishin në njëfarë kuptimi «në pushtet» përpara 25 tetorit shpreh dobësimin e qeverisë dhe fuqinë e mobilizimit të tyre, jo zotërimin e plotë të shtetit përpara kryengritjes. Për Leninin, çështja qendrore e çdo revolucioni ishte pikërisht pushteti shtetëror; në vjeshtën e vitit 1917 ai e konsideronte atë të gatshëm për t'u marrë.