Person që ndodhet jashtë vendit të shtetësisë së vet dhe që, për shkak të frikës së bazuar nga përndjekja për arsye race, feje, kombësie, përkatësie në një grup të caktuar shoqëror ose bindjeje politike, nuk mundet ose nuk dëshiron t'i kërkojë mbrojtje atij vendi. Për personin pa shtetësi, përkufizimi lidhet me qëndrimin jashtë vendit të banimit të zakonshëm të mëparshëm dhe pamundësinë ose mungesën e vullnetit për t'u kthyer për shkak të së njëjtës frikë. Ky është thelbi i përkufizimit të Konventës së OKB-së të vitit 1951, të plotësuar nga Protokolli i vitit 1967.

Përkufizimi u formua në fillim të Luftës së Ftohtë, kur zhvendosjet evropiane kishin peshë të madhe në punën ndërkombëtare për refugjatët. Kritikët e kanë konsideruar tepër të ngushtë për disa forma të mëvonshme të zhvendosjes së detyruar, sidomos në vendet në zhvillim. Luftërat, konfliktet civile, çrregullimi i përgjithshëm dhe ndërhyrjet shtetërore për ristrukturimin e dhunshëm të shoqërisë mund të shkaktojnë cenim të gjerë të të drejtave dhe shkatërrim ekonomik. Jo çdo viktimë arrin ta lidhë rrezikun me njërën prej pesë arsyeve të përcaktuara në konventë. Instrumente rajonale dhe forma plotësuese mbrojtjeje kanë përdorur kritere më të gjera.

Duhet dalluar refugjati nga personi i zhvendosur brenda vendit, i cili nuk e ka kaluar kufirin shtetëror, dhe nga migranti që largohet kryesisht për të përmirësuar kushtet ekonomike. Shprehja «refugjat mjedisor» përdoret për njerëz që largohen nga fatkeqësi ose dëmtime mjedisore, por nuk është një status i veçantë i njohur automatikisht nga Konventa e vitit 1951. Shkaqet e largimit mund të ndërthuren dhe një person që ikën nga lufta ose katastrofa mund të plotësojë edhe kushtet për mbrojtje nga përndjekja.

Parimi i moskthimit ndalon kthimin e një refugjati në një territor ku jeta ose liria e tij kërcënohet për shkaqet e mbrojtura nga konventa. Kërkesa për azil është rruga përmes së cilës një person mund të kërkojë njohjen dhe mbrojtjen përkatëse. Në fillim të viteve 1990, në përllogaritjet që flisnin për rreth pesëmbëdhjetë milionë refugjatë nën kompetencën e Komisionerit të Lartë të OKB-së për Refugjatët, afërsisht gjysma konsideroheshin fëmijë dhe shumica e të rriturve gra. Kjo shifër historike ilustron rëndësinë e nevojave të fëmijëve dhe grave në mbrojtjen e popullsive të zhvendosura.