Proudhon, Pierre-Joseph
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Teoricien shoqëror francez, i cili jetoi më 1809–1865. Ishte mendimtari i parë që përdori shprehimisht idenë e anarkizmit për të emërtuar një bashkësi ideale të çliruar nga kufizimet e ligjit, qeverisjes dhe pushtetit shtetëror. Duke e përdorur këtë emër në mënyrë të qëllimshme dhe provokuese, ai i sfidonte kundërshtarët të dallonin anarkizmin si mënyrë të re revolucionare jetese, të aftë për të siguruar rend e drejtësi, nga anarkia e kuptuar si rrëmujë dhe mungesë e çrregullt e ligjit.
Ndikimi i tij u përhap shpejt pas botimit të Ç’është prona?, më 1840. Në këtë vepër ai sulmonte të drejtat tradicionale të pronësisë, por njëkohësisht kundërshtonte komunizmin. Pra, kritika ndaj pronësisë ekzistuese nuk përkthehej në mbështetje për shkrirjen e individit në një rend tërësisht kolektiv.
Për Proudhon-in, parimi ekonomik udhëheqës i bashkësisë anarkiste duhej të ishte mutualizmi, ose marrëdhënia e ndihmës dhe shkëmbimit të ndërsjellë. Ai kërkonte një sistem prodhimi bashkëpunues, të orientuar drejt nevojave reale dhe jo drejt fitimit. Ky sistem duhej të mbështetej në respektin moral për individualitetin dhe të zhvillohej në bashkësi të përmasave të vogla.