Privilegj parlamentar
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Privilegji parlamentar është tërësia e imuniteteve dhe e të drejtave të posaçme që mbrojnë një legjislativ dhe anëtarët e tij gjatë kryerjes së funksioneve parlamentare. Qëllimi është që veprimtaria e përfaqësimit, debatit dhe kontrollit të pushtetit të zhvillohet pa ndërhyrje të papërshtatshme nga autoritete të jashtme.
Në parlamentin britanik privilegji kryesor është liria e fjalës në procedurat parlamentare, e shprehur në nenin 9 të Deklaratës së të Drejtave të vitit 1689. Ky parim shënoi fitoren e parlamentit në përplasjen e gjatë me ekzekutivin mbretëror gjatë shekullit XVII. Kjo përplasje kulmoi me largimin e Jakobit II dhe me vendosjen nga parlamenti të Uilliamit III dhe Marisë II në fron. Fjalimet, debatet dhe procedurat parlamentare nuk mund të vihen në diskutim ose të përdoren si bazë përgjegjësie në një gjykatë apo forum jashtë parlamentit në kundërshtim me këtë mbrojtje. Parime të ngjashme ekzistojnë në shumë legjislativa demokratike.
Historikisht, privilegjet kanë përfshirë edhe mbrojtjen nga arrestimi në procedura civile, të drejtën e qasjes te monarku dhe kompetencën për të ndëshkuar cenimet e privilegjeve ose shpërfilljen e parlamentit. Disa prej tyre kanë humbur pjesën më të madhe të rëndësisë praktike. Mbrojtja nga arrestimi civil nuk është imunitet i përgjithshëm nga përgjegjësia penale. Po kështu, liria parlamentare e fjalës nuk e përjashton disiplinën dhe përgjegjësinë brenda vetë parlamentit. Privilegji lidhet me funksionin institucional, jo me një të drejtë personale për të vepruar pa kufizime.