Qasje filozofike dhe metodologjike që i jep përparësi dijes së mbështetur në vëzhgim dhe në marrëdhënie të verifikueshme ndërmjet dukurive. Në shkencat shoqërore termi lidhet veçanërisht me Auguste Comte-in dhe me kërkesën për të dalluar pohimet faktike nga gjykimet vlerësuese.

I ndikuar nga Iluminizmi francez, ndonëse duke u distancuar nga disa drejtime të tij, Comte-i përfytyronte një zhvillim të dijes në tri etapa: teologjike, metafizike dhe pozitive. Në etapën e fundit, shpjegimi duhej të përqendrohej te faktet e vëzhgueshme dhe marrëdhëniet mes tyre. Më vonë ai zhvilloi edhe idenë e një Feje të Njerëzimit, por ndikimi i programit pozitivist u shtri gjerësisht në ekonominë dhe në shkencat e tjera shoqërore. Ky ndikim ka qenë i fuqishëm, por i debatueshëm edhe brenda ekonomisë.

Në filozofinë e shekullit XX, sidomos në vitet 1920 dhe 1930, disa nga këto synime u riformuluan nga pozitivizmi logjik. Përkrahësit e pozitivizmit argumentojnë se detyra e shkencës, përfshirë shkencën shoqërore, është shpjegimi faktik dhe jo shpallja e gjykimeve për atë që duhet të jetë. Kritikët kundërshtojnë si idenë se faktet mund të përcaktohen aq thjesht e pa ndërmjetësim teorik, ashtu edhe pretendimin e përjashtimit të plotë të vlerave. Sipas tyre, vetë vendimi për të përjashtuar gjykimet vlerësuese përmban një qëndrim normativ.