Postfordizëm
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Postfordizmi është emërtimi i një modeli ose prirjeje të organizimit ekonomik që konsiderohet pasues i prodhimit masiv fordist. Fordizmi lidhej me prodhimin në seri të mallrave të standardizuara, linjën e montimit dhe një ndarje të rreptë të punës. Në interpretimet e teorisë së rregullimit, modeli i pasluftës bashkonte prodhimin masiv me konsum masiv, rritje të pagave reale, shtet të mirëqenies dhe marrëveshje ndërmjet sindikatave, kapitalit e shtetit.
Ky regjim lidhet veçanërisht me periudhën 1945–1973 në vendet e zhvilluara perëndimore: qeveritë mbështeteshin në politika kejnesiane për kërkesën dhe punësimin e plotë, ndërsa marrëveshjet e Bretton Woods-it rregullonin një pjesë të marrëdhënieve ekonomike ndërkombëtare. Në fillim të viteve 1980, disa studiues e interpretuan ndryshimin e këtyre marrëdhënieve si kalim drejt postfordizmit.
Tiparet e përmendura përfshijnë specializimin fleksibël, prodhimin në seri më të vogla, mallrat për segmente të posaçme tregu dhe organizimin e furnizimit në kohën kur nevojitet, për të pakësuar rezervat. Në politikën ekonomike ky ndryshim u lidh edhe me përhapjen e monetarizmit dhe dobësimin e disa rregullimeve të mëparshme. Këto elemente nuk shfaqen medoemos së bashku ose në të njëjtën shkallë në çdo vend.
Koncepti ka afri me shoqërinë pasindustriale, ku shërbimet, njohuria dhe shkathtësitë e transferueshme marrin rëndësi më të madhe. Një ndarje më elastike e punës mund ta dobësojë disiplinën e ngurtë fordiste. Megjithatë, postfordizmi nuk do të thotë se industria ose prodhimi masiv zhduken. Është një kategori teorike për ndryshimin e organizimit të prodhimit, konsumit dhe marrëdhënieve shoqërore, e cila bashkëjeton me forma më të vjetra.