Plani Marshall

Programi amerikan për rimëkëmbjen ekonomike të Evropës pas Luftës së Dytë Botërore, i quajtur zyrtarisht Programi i Rimëkëmbjes Evropiane. Sekretari amerikan i Shtetit, George C. Marshall, e shpalli propozimin më 5 qershor 1947. Në hartimin e përgjigjes evropiane morën pjesë gjashtëmbëdhjetë shtete: Austria, Belgjika, Danimarka, Irlanda, Franca, Greqia, Islanda, Italia, Luksemburgu, Holanda, Norvegjia, Portugalia, Zvicra, Suedia, Turqia dhe Mbretëria e Bashkuar. Në programin e rimëkëmbjes u përfshi edhe Gjermania Perëndimore, fillimisht përmes fuqive pushtuese dhe, pas krijimit të Republikës Federale më 1949, si shtet. Pjesëmarrja në bashkëpunimin evropian dhe marrja e drejtpërdrejtë e granteve amerikane nuk ishin e njëjta gjë; Zvicra, për shembull, ishte pjesëmarrëse në organizimin evropian, ndërsa listat e përfituesve të ndihmës përfshijnë Gjermaninë Perëndimore.

Vlerësimet fillestare evropiane të mungesës së dollarëve për periudhën katërvjeçare të rimëkëmbjes arrinin afërsisht 29 miliardë dollarë. Kërkesat u rishikuan gjatë negociatave: kërkesa për ndihmë amerikane u ul në rreth 19 miliardë dollarë, me financim shtesë të parashikuar nga burime të tjera. Programi u zbatua nga viti 1948. Shuma e ndihmës së dhënë paraqitet rreth 12,5 miliardë dollarë në disa llogaritje të periudhës, ndërsa përmbledhjet zyrtare më të gjera japin afërsisht 13,3 miliardë dollarë në grante dhe hua; ndryshimet lidhen me periudhën dhe kategoritë e financimit të përfshira. Gjatë vitit 1951 u bë kalimi drejt Programit të Sigurisë së Ndërsjellë dhe programi fillestar përfundoi në fund të atij viti. Pasuesi i tij i dha Evropës Perëndimore edhe ndihmë të konsiderueshme ushtarake.

Plani është lavdëruar si një veprim jashtëzakonisht bujar, madje është quajtur «akti më vetëmohues në histori». Megjithatë, ai shërbente njëkohësisht për mbrojtjen e interesave strategjike, politike dhe ushtarake amerikane në Evropën Perëndimore. Kishte edhe një interes të fortë ekonomik: rimëkëmbja e aftësisë evropiane për të blerë mallra ndihmonte ruajtjen e eksporteve të mëdha amerikane, në një kohë kur ekzistonte frika e një recesioni të brendshëm. Pas rënies së regjimeve komuniste, veçanërisht në vitet 1990, u zhvillua debat nëse një skemë e ngjashme duhej të përdorej për Rusinë dhe shtetet e Evropës Lindore që po kalonin drejt një rendi tjetër ekonomik e politik.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare