Procesi me të cilin një organizatë cakton drejtuesin e saj kryesor ekzekutiv. Në politikë, vëmendja përqendrohet sidomos te mënyrat me të cilat partitë zgjedhin udhëheqësin që mund të bëhet kryetar qeverie, menjëherë ose pas zgjedhjeve. Përzgjedhja e një udhëheqësi partiak dhe përzgjedhja e kandidatit të partisë për presidencën nuk janë gjithmonë e njëjta detyrë, por të dyja tregojnë si shpërndahet pushteti brenda organizatës.

Një mënyrë është caktimi nga një individ i vetëm. Kjo ndodh kur një person krijon një parti si mjet për pikëpamjet e veta, si Ian Paisley me Partinë Demokratike Unioniste në Irlandën e Veriut. Mund të ndodhë edhe kur udhëheqësit që largohet i jepet ndikim vendimtar për të përcaktuar pasuesin, me synimin për të shmangur një betejë përçarëse. Raste të tilla janë shfaqur në Partinë Liberal-Demokratike të Japonisë.

Një mënyrë e dytë është përzgjedhja nga një grup i vogël elitar brenda partisë, me votim formal ose me një marrëveshje që paraqitet si konsensus. Kjo praktikë lidhet shpesh me parti të krijuara përpara politikës demokratike masive, të vendosura në sisteme relativisht të centralizuara dhe të prira ndaj vlerave elitare. Partia Konservatore britanike përdorte një mënyrë të tillë përpara vitit 1965.

Mënyra e tretë është zgjedhja nga anëtarët e partisë që shërbejnë në legjislativ. Arsyetimi është se, në një sistem parlamentar, udhëheqësi drejton së pari grupin parlamentar dhe duhet të gëzojë besimin e tij. Në Britani, Partia Laburiste e përdori këtë metodë deri në ndryshimin e rregullave më 1981, ndërsa Partia Liberale deri më 1976. Konservatorët e përdorën nga viti 1965 deri në reformën e vitit 1998, kur anëtarësisë më të gjerë iu dha roli përfundimtar në zgjedhjen ndërmjet kandidatëve të përzgjedhur nga deputetët.

Një mënyrë e katërt është zgjedhja nga kongresi ose konferenca partiake. Deputetëve u bashkohen përfaqësues ose delegatë të organizatave jashtëparlamentare të partisë. Zgjedhja mund të zhvillohet gjatë konferencës së zakonshme vjetore, si në Partinë Laburiste britanike gjatë viteve 1980, ose në një mbledhje të posaçme, si konventat amerikane për emërimin e kandidatëve presidencialë. Një variant është mbledhja e aktivistëve, e njohur si caucus, që është përdorur në Shtetet e Bashkuara dhe në përzgjedhjen e kandidatëve për detyra vendore në traditën laburiste.

Zgjedhja përmes konferencës përshtatet me parti që veprojnë në sisteme joparlamentare, si ai amerikan, ose me parti që kanë përbërës të fuqishëm jashtë grupit parlamentar. Sindikatat dhe organizatat e zonave zgjedhore të laburistëve britanikë, për shembull, kanë kërkuar rol të vetin në zgjedhjen e drejtuesit. Metoda u jep përfaqësim këtyre përbërësve, por pesha e secilit varet nga rregullat e konferencës ose të kolegjit zgjedhor.

Mënyra e pestë është votimi i gjithë anëtarësisë. Ai shihet si i përshtatshëm kur partia mbështetet në anëtarësi individuale, kur organizata jashtëparlamentare ka fituar rëndësi kundrejt deputetëve ose kur partia është krijuar në një periudhë që i vlerëson procedurat e drejtpërdrejta. Liberalët britanikë pas vitit 1976, më pas socialdemokratët dhe liberal-demokratët, parapëlqyen votimin e anëtarëve, shpesh me postë, në vend të një dite votimi me ekspozim të madh publik.

Zgjedhja e udhëheqësit laburist më 1994 u afrua me këtë model duke zgjeruar votimin individual, por mbeti një sistem kolegji zgjedhor. Deputetët dhe eurodeputetët, anëtarët individualë të partisë dhe anëtarët e organizatave të lidhura, kryesisht sindikatave, përbënin tri pjesë me peshë të barabartë. Sindikatat kishin rol në administrimin e votës së anëtarëve të tyre të kualifikuar. Këta nuk ishin domosdoshmërisht anëtarë individualë të Partisë Laburiste; e drejta e tyre buronte nga lidhja e organizatës me partinë dhe kushtet e pjesëmarrjes. Prandaj votimi individual brenda secilës pjesë nuk do të thoshte që çdo votë në të gjithë kolegjin kishte peshë të njëjtë.

Proceset amerikane, veçanërisht nga vitet 1970, tregojnë mundësinë e një mënyre të gjashtë: përzgjedhjen nga një elektorat më i gjerë se anëtarësia e partisë. Zgjedhjet paraprake në shtete ndikojnë ose përcaktojnë mbështetjen e delegatëve në konventat presidenciale. Në disa raste marrin pjesë vetëm zgjedhësit e regjistruar me partinë; në paraprake të hapura ose plotësisht të hapura mund të marrin pjesë edhe persona pa atë përkatësi, sipas rregullave përkatëse. Kjo e zgjeron parimin e përzgjedhjes popullore, pa e bërë atë një procedurë të vetme ose të njëtrajtshme për të gjitha partitë dhe shtetet.

Rëndësi ka edhe kur lejohet hapja e garës. Disa parti e kufizojnë atë te vdekja ose largimi vullnetar i udhëheqësit. Edhe kur gara lejohet çdo vit, kushtet praktike mund ta bëjnë të vështirë sfidimin. Rregullat konservatore të vitit 1991, për shembull, kërkonin që 10 për qind e deputetëve të kërkonin një zgjedhje kur posti nuk ishte i lirë. Në rregullat laburiste të periudhës përkatëse, një sfidues i udhëheqësit në detyrë duhej të siguronte mbështetjen e të paktën 20 për qind të deputetëve. Këto shifra ilustrojnë rregulla historike, të cilat mund të ndryshohen.

Pjesëmarrja në garë mund të kufizohet edhe përmes kushteve të kandidimit dhe së drejtës për të propozuar kandidatë. Nëse vetëm deputetët mund t’i propozojnë, elita parlamentare ruan kontroll të rëndësishëm edhe pasi rrethi i votuesve është zgjeruar. Mbrojtësit e këtyre kufizimeve argumentojnë se partia duhet të shmangë gara të shpeshta që i ekspozojnë ndarjet dhe të ketë udhëheqës me përvojë parlamentare e mbështetje ndër deputetët. Reformatorët kundërshtojnë se demokratizimi i votimit humbet kuptimin kur alternativat që u paraqiten votuesve përcaktohen përmes një procedure më pak demokratike.