Përfitues pa kontribut

Person ose subjekt që përfiton nga një veprimtari kolektive pa marrë pjesë në përballimin e kostove të saj. Problemi shfaqet veçanërisht kur e mira e krijuar është e përbashkët dhe përfituesit nuk mund të përjashtohen lehtësisht nga përdorimi i saj.

Në «Logjika e veprimit kolektiv», të vitit 1965, Mancur Olson-i argumentoi se çdo anëtar racional që ndjek interesin vetjak mund të ketë nxitje për të mos kontribuar kur e di se do të përfitojë edhe pa pagesën ose përpjekjen e vet. Qëllimi i përbashkët, pra, nuk e garanton vetvetiu pjesëmarrjen në arritjen e tij. Në një organizatë të madhe, individi mund të mendojë gjithashtu se tërheqja e tij nuk do ta rrisë dukshëm barrën e secilit anëtar tjetër dhe nuk do t'ua ndryshojë atyre sjelljen.

Nëse të gjithë arsyetojnë në këtë mënyrë, veprimtaria kolektive mund të dështojë dhe e mira që të gjithë dëshirojnë të mos sigurohet. Kjo është mospërputhja ndërmjet asaj që duket e leverdishme për individin veçmas dhe rezultatit të përbashkët të sjelljes së të gjithëve.

Organizatat kanë për këtë arsye nxitje të krijojnë rregulla për anëtarësinë, kontributet dhe përfitimet e lejueshme. Këto rregulla synojnë si efektivitetin e veprimit të përbashkët, ashtu edhe drejtësinë ndaj atyre që mbajnë kostot. Tatimi i qytetarëve për financimin e të mirave publike është një shembull. Një shembull historik tjetër janë marrëveshjet e punësimit që kërkonin anëtarësi sindikale, të cilat synonin të pengonin përfitimin nga rezultatet e sindikatës pa kontribuar në të. Këto janë ilustrime të mekanizmave institucionalë të zgjidhjes, jo pohim se secila masë është e lejueshme ose e përshtatshme në çdo sistem.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare